19 فوریه 2026•بهروزرسانی: 21 فوریه 2026
برلین / خبرگزاری آنادولو
اسرائیل که با تحریمهای گسترده و بایکوت مصرفکنندگان در اروپا (بهویژه در آستانه ماه رمضان) روبرو شده است، با دستکاری برچسبها و مخفی کردن منشأ تولید، خرمای گرانقیمت «مجول» را به طور غیرمستقیم روانه بازارهای هلند، فرانسه و سایر کشورهای اتحادیه اروپا میکند.
طبق برخی ادعاها و گزارشها بخش قابل توجهی از خرماهای فروخته شده در بازار اروپا از طریق کشورهای مختلف قاچاق میشوند و منشأ واقعی آنها پنهان میماند.
رشد سریع تجارت جهانی خرما و ماهیت پیچیده زنجیره تأمین، بحثهایی را در مورد قابلیت ردیابی محصول و شفافیت برچسبگذاری نیز به وجود آورده است. ادعا میشود که اسرائیل، که در حال حاضر با تحریمها، به ویژه در جهان اسلام، روبرو است، برای دور زدن تحریم توسط مسلمانان اروپا به دستکاری در برچسبگذاری متوسل میشود.
بازار جهانی خرما که پیشبینی میشود تا سال 2025 به 32.7 میلیارد دلار برسد، انتظار میرود در سال 2026 با نرخ رشد مرکب سالانه 6.14 درصد به 34.5 میلیارد دلار افزایش یابد. پیشبینی میشود این بازار تا سال 2034 به 55.58 میلیارد دلار برسد.
با نگاهی به توزیع جغرافیایی بازار، منطقه خاورمیانه و آفریقا با ظرفیت برداشت سالانه بیش از 9 میلیون تن، جایگاه برتر خود را حفظ میکند.
سهم کشورهایی که هم در تولید و هم در مصرف برجسته هستند، مانند تونس، ایران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عراق، اسرائیل و مصر، نقش تعیین کننده ای دارد.
این امر نشان میدهد که بخش عمدهای از عرضه جهانی توسط تولیدکنندگان منطقهای تأمین میشود.
اگرچه اسرائیل از نظر حجم کل تولید از مصر و عربستان سعودی عقب مانده است، اما به عنوان یک بازیگر مهم در تجارت جهانی در دسته خرماهای با ارزش بالا، برجسته است.
صادرات خرمای مجول، به ویژه آنهایی که در بخش مرغوب قرار دارند، نفوذ این کشور را در بازار بینالمللی افزایش میدهد. با این حال، اختلاف بین حجم تولید و ارقام صادرات، سوالاتی را در مورد قابلیت ردیابی زنجیره تأمین مطرح میکند.
گزارشهای مختلف صنعتی، گزارشهای رسانهای و سازمانهای نظارت بر مصرفکنندگان در اروپا حاکی از آن است که خرماهای تولید شده در شهرکهای غیرقانونی در اسرائیل و کرانه باختری با روشهایی برای پنهان کردن منشأ آنها به بازار عرضه میشوند تا تحریمها و بایکوتهای بینالمللی دور زده شوند.
این ادعاها بر این واقعیت متمرکز است که خرماهای تولید شده در شهرکهای غیرقانونی به جای صادرات مستقیم، از طریق کشورهای ثالث یا مسیرهای لجستیکی غیرمستقیم به اروپا ارسال میشوند.
ادعا میشود که محصولات کرانه باختری، به عنوان «محصولات اسرائیلی» یا کشورهای همسایه نشان داده شده و به بازار اتحادیه اروپا عرضه میشوند.
به گفته کارشناسان، این روش به ویژه در ماه رمضان که تقاضا به اوج خود میرسد، با شدت بیشتری مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین بیان میشود که کنترلها ممکن است در مواجهه با افزایش تقاضا ناکافی باشند که باعث ایجاد رقابت ناعادلانه میشود.
طبق دادههای بانک جهانی، تقریباً نیمی از خرماهای هلند و بیش از یک سوم خرماهای فرانسه با منشا اسرائیل هستند.
طبق گزارش CBI، پایگاه دادهای که الزامات ورود به بازار و گزارشهای بخشی را برای کشورهای اتحادیه اروپا منتشر میکند، تقریباً 50 درصد از خرماهای مدجول صادر شده به اروپا با منشا اسرائیل هستند. نشریات بینالمللی تجارت مواد غذایی حاکی از آن است که این رقم میتواند به 75 درصد افزایش یابد.
طبق گزارشها، اسرائیل سالانه تقریباً 35 هزار تن خرما صادر میکند، اما تنها بخش محدودی از آن در داخل کشور تولید میشود. گفته میشود مابقی آن از مزارع شهرکنشینان در کرانه باختری تأمین میشود.
