آيا ايران باعث افزايش حضور مهاجران افغان در تركيه مى‌شود؟

آغری/خلیل سلحشور/خبرگزاری آناتولی

برخی پناهجویان افغان مقیم ایران که اخیرا بصورت غیرقانونی وارد شهرهای شرقی ترکیه شده‌اند در گفتگو خبرنگار بخش فارسی خبرگزاری آناتولی تصریح کردند: "در اثر فشار و تهدید مقامات وهمچنین چشم‌پوشی مرزبانان ایرانی، ده ها هزار مهاجر افغان به جای بازگشت به کشورشان راه مهاجرت به ترکیه را در پیش گرفته‌اند".

آنها همچنین گفتند: "مقام‏ات ‏‏‏ایران به طور فزاینده، ‏‏‏افغان‌‏ها ‏‏‏را برای خروج از این کشور تحت فشار قرار می‏‏‌دهند. سیاست‏‌های ‏‏‏حکومت ایران نسبت به پناهندگان و مهاجران افغان این روزها تغییر کرده و فشار برای خروج آنها از خاک این کشور افزایش یافته است".

-"مرزهای ایران برای مهاجرت‌های غیرقانونی به ترکیه باز است"

خان آقا یکی از مهاجران افغان که همراه پنجاه تن دیگر اخیرا وارد شهر آغری ترکیه شده است به خبرنگار آناتولی گفت:

"مدتی در تهران بودم. شبانه با اتوبوس به سمت سلماس آمدم. از آنجا خیلی ساده و بدون بازرسی و کنترل موفق به خروج از ایران شدم. مرز باز بود و قاچاقچی فقط از نیم کیلومتری ما را هدایت می‌کرد. ماموران پلیس ایران خیلی به نزدیک ما بود. از جلوشان رد شدیم، ولی چیزی نگفتند. آنها می‌دانستند که ما در حال عبور هستیم، اما چشم‌پوشی می‌کردند".

-"اگر مرز توسط ایران کنترل شود هیچ کس جرات عبور را ندارد"

محمد صدیق دیگر پناهجو افغان که در ترمینال مسافربری شهر آغری منتظر سفر به غرب ترکیه است، هم اظهار داشت:

"مرز ایران باز و. عبور غیرقانونی مهاجران به سمت ترکیه خیلی آسان است. آنها به راحتی می‌توانند از سمت ایران به نقطه صفر مرزی ترکیه عبور کنند. اگر مرزبانان ایرانی راه های عبور را محکم ببندند، هیچ افغانی نمی‌تواند جرات رفتن به ترکیه را داشته باشد.

مرزهای ایران چنان باز است که شبانه حدود 400 تا 500 نفر با تکان دادن دست به سمت ترکیه در حرکت هستند. نیروهای ژاندامری ترکیه توان کنترل مرز را دارند. بنابراین مهاجران غیرقانونی را دستگیر می‌کنند. مامورین ایران چرا نمی‌بیند و چشم‌پوشی می‌کند".

-"نیروهای مرزی ایران هنگام عبور به مقصد ترکیه هیچ دخالتی ندارند"

حشمت رحیمی، یکی دیگر از پناهجویان جوان افغان نیز ضمن تایید گفته‌های همراهان خود تصریح کرد:

"به دلیل شرایط سخت اقتصادی و بیکاری در ایران و تهدید به اخراج و اعزام به افغانستان خواستم به ترکیه بروم تا سرپناهی برای خود داشته باشم. فکر می‌کردم در مرز گرفتار پلیس ایران می‌شوم، اما آنها هیچ کاری به ما نداشتند.

دولت ایران برای اخراج خروج افغان‌ها از این کشور است و از خروج آنها به ویژه رفتن به ترکیه ممانعت نمی‌کند. کاهش افغان‌های مقیم ایران، به نفع این کشور است. برای مقامات ایران مهم نیست که پناهجویان افغان از کدام مرز خارج می‌شوند".

-"فشار بر روی افغان‌ها برای خروج از ایران افزایش یافته است"

احمد شکیب 23 ساله، یکی از مهاجران افغان که همراه با پنجاه تن دیگر اخیرا وارد شهر آغری ترکیه شده است، می گوید:

"آوارگان افغان مقیم ایران با شرایط سخت اقتصادی مواجه هستند. فشار بر روی آنها برای خروج از ایران افزایش یافته و به دلیل کاهش ارزش پول این کشور و افزایش هزینه‌های زندگی کارهای شاق با دستمزدی اندک انجام می‌دهند. آنان از ترس اینکه مبادا دستگیر و به افغانستان دیپورت شوند، راهی جز تصمیم برای سفر به ترکیه ندارند".

-چشم پوشی مرزبانان ایرانی باعث افزایش مهاجرت ها به ترکیه شده است.

علاوه بر موارد فوق، برخی اعضای شبکه قاچاق انسان که مایل به ذکر نام شان نبودند، از طریق تماس تلفنی به خبرنگار آناتولی گفتند:

"ماموران ایران هیچ اقدام جدی برای جلوگیری از مهاجرت‌های غیرقانونی به سمت ترکیه نمی‌کنند. کار ما از این لحاظ خیلی آسان شده است. ترکیه موانع و دیوار امنیتی در مرز احداث کرده و با تلاش شبانه روزی از ورود افراد غیرقانونی جلوگیری می‌کند.

تلاش می‌کنیم راهی برای ورود به ترکیه را پیدا کنیم تا پناهجویان را به آن سمت سوق دهیم. نیروهای امنیتی ترکیه کسانی که در حال حرکت و عبور مرز باشند را متوقف می‌کنند. اما چشم‌پوشی مرزبانان ایرانی باعث افزایش مهاجرت ها به ترکیه شده است".

-فشار نمایندگان مجلس ایران بر دولت این کشور برای اخراج افغان‌ها

رسول خضری عضو کمیسیون اجتماعی مجلس ایران دو هفته پیش طی سخنانی اظهار داشت:

"دولت باید در این رابطه پاسخگو باشد؛ چطور برای میلیون‌ها «افاغنه» زمینه اشتغال را فراهم کرده؛ اما برای 7 میلیون و 300 هزار نفر جوان بیکار ایرانی که 42 درصد آنها فارغ التحصیلان دانشگاهی هستند اقدامی انجام نمی‌دهد.

وزارت کشور ایران باید هر چه سریع تر لایحه ساماندهی «اتباع بیگانه» را به مجلس ارائه کند. البته ساماندهی آنها نیاز به قدرتی بالاتر از وزیر کشور دارد. نیاز است هر سه قوه لایحه ای را تدوین و تصویب کنند".

-جریمه سنگین واحدهای غذایی برای بکارگیری افغان‌ها

براساس قوانین ایران، کارفرمایانی که اقدام به استخدام غیرمجاز اتباع خارجی کنند جریمه خواهند شد. از این رو فشار دولت ایران بر کارفرمایان برای عدم استخدام اتباع افغانستان یکی دیگر از اسباب خروج آنها و عزیمت به ترکیه و اروپا محسوب می‌شود.

در گزارش 124 صفحه ‏ای دیده بان حقوق بشر، ‏‏‏تحت عنوان «مهمانان ناخوانده: نقض حقوق پناهندگان و مهاجران افغان توسط ایران»، آمده است:

"مقامات تهران در سال‏‌های ‏‏‏اخیر، با وجود بدترشدن شرایط در افغانستان، راه‌‏های ‏‏‏قانونی برای درخواست پناهندگی یا انواع دیگر مهاجرت به ایران را برای افغان‌‏ها محدود ساخته ‏اند‏‏‏.

این سیاست‏‌ ‏‏‏برای حقوق و امنیت بیش از یک میلیون افغان که ایران آن‌ها را به عنوان پناهنده می‌‏‏شناسد، و نیز برای صدها هزار تن دیگر که از جنگ و ناامنی‏‌ در ‏‏‏افغانستان گریخته‏ اند‏‏‏، خطری جدی به شمار می‌رود. این شیوه‏‌ مغایر تعهد ایران به کنوانسیون پناهندگان مصوب سال 1951 است".