SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi'nin hazırladığı SHURA GÜNDEM'in "Jeopolitik Gerilimler ve Enerji Güvenliği" konulu 14. sayısında, bölgedeki savaşın Türkiye'nin enerji güvenliği üzerindeki olası etkileri, petrol ve doğal gaz piyasaları ile elektrik sistemi açısından değerlendirildi.

Bölgede artan jeopolitik gerilimlerin, enerji güvenliği konusunu yeniden küresel gündemin üst sıralarına taşıdığı ve petrol ile doğal gaz piyasalarının jeopolitik gelişmelere duyarlı yapısının enerji ithalatına bağımlı ülkelerde fiyat oynaklığı ve arz kesintisi risklerini artırdığı belirtilen raporda, "Türkiye, enerji ithalatına yüksek ölçüde bağımlı bir ekonomi olarak bu gelişmelerden doğrudan veya dolaylı biçimde etkilenme potansiyeline sahip." değerlendirmesine yer verildi.

Raporda, petrol tarafında küresel petrol fiyatları üzerindeki baskının artması, Irak ve Suudi Arabistan'daki petrol tesislerine saldırı ve ihracatın kesintiye uğraması ile Rusya'ya yönelik yaptırımların ağırlaştırılmasına yönelik riskler bulunduğu belirtildi.

Doğal gaz tarafında Türkiye'nin, tedarikçi portföyünü çeşitlendirmiş olması, elektrik üretiminde doğal gaza bağımlılığını azaltması ve kış sezonunun geride kalmasıyla kısa vadede tüketim veya tedarik kaynaklı belirgin bir risk öngörülmediği ifade edildi.

Raporda, "Bununla birlikte orta ve uzun vadede, İran ve Azerbaycan ile yapılan tedarik anlaşmalarının sürdürülebilirliği, Rusya'ya yönelik yaptırımların derinleşmesi ve kış aylarında artan talep nedeniyle oluşabilecek arz baskısı riskleri tetikleyebilir. Petrol fiyatlarının uzun süre yüksek seyretmesi Türkiye'de dış ticaret açığı, cari açık ve enflasyon üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir." ifadesine yer verildi.

Enerji krizlerine en hızlı cevap yenilenebilir kaynaklar

Enerji güvenliği açısından bakıldığında, kriz dönemlerinde geleneksel olarak ilk akla gelen seçenek olan doğal gazın kömürle ikame edilmesinin, mevcut kapasitenin iyileştirilmesi ve yeni tesislerin devreye alınması süreçleri nedeniyle maliyetli ve zaman alıcı olduğuna dikkatin çekildiği raporda, şunlar kaydedildi:

"Dolayısıyla risklerin en aza indirilmesi için temiz enerji dönüşümünün hızlandırılması önem taşıyor. Bu doğrultuda elektrik üretiminde arz sıkıntısını tetikleyebilecek ithal fosil yakıtlı santrallere alternatif kaynakların devreye alınması önem taşıyor. Bu bağlamda en hızlı devreye alınabilecek seçeneklerin başında özellikle güneş ve rüzgar enerjisi olmak üzere yenilenebilir enerji kaynakları geliyor. Yenilenebilir enerjiye dayalı bir enerji sisteminde güvenli ve güvenilir arzın sağlanabilmesi için batarya depolama sistemleri ve diğer esneklik seçenekleri ile desteklenen, modern, esnek ve dijital elektrik iletim ve dağıtım şebekeleri, enerji sisteminin vazgeçilmez unsurları arasında yer alacaktır."

Son yıllarda elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payının artması ve ithal doğal gaza olan ihtiyacın azalmasının, Türkiye'nin enerji sisteminin kırılganlığını önemli ölçüde azalttığı belirtildi. Elektrik üretiminde yenilenebilir enerji payının hedefler doğrultusunda artırılması ve fosil yakıt kullanımının asgari düzeye indirilmesinin enerji güvenliğine önemli katkı sağlayacağı ifade edildi.

Raporda, elektrik üretiminde doğal gaz bağımlılığının azaltılması, elektrik iletim ve dağıtım şebekelerinin güçlendirilmesi, tamamlayıcı piyasa reformlarının hızlandırılması, enerji verimliliği ve elektrifikasyonun hızlandırılması, enerji dönüşümü ve arz güvenliği politikalarının birlikte planlanması, sanayi dönüşümü ve enerji talebinin yapısal olarak azaltılması gibi konular enerji güvenliği için öncelikli politikalar olarak sıralandı.