Bakanlık, Sıfır Atık Hareketi kapsamında Depozito Yönetim Sistemi'ni 81 ile yayarak plastik, cam ve alüminyum içecek kaplarının geri dönüşümünü artırma çalışmaları yürütürken çevre için önemli bir adımı daha hayata geçirecek.

Bu kapsamda su kaynaklarına ve çevreye en fazla zarar veren tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımına son verilecek.

Plastik kirliliğine neden olan tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımdan kaldırılması için harekete geçen Bakanlık, yeni yönetmelik taslağını gelecek günlerde kurum görüşlerine açacak. Sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin görüşleri sonrası son şekli verilecek yönetmeliğin bu yıl içinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Bu kapsamda plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzına son verilecek. Bu sayede yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımı engellenecek ve yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilecek.

Paydaş sektörlerin temsilcileri, AA muhabirine, tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımına son verilecek olmasına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

"İç piyasada bu ürünlerin önemli kullanım alanı bulunuyor"

Plastik Sanayicileri Federasyonu (PLASFED) Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Karadeniz, Türkiye’de plastik sanayisinin güçlü ve esnek üretim kabiliyeti sayesinde değişen regülasyonlara hızlı uyum sağlayabilen bir yapıya sahip olduğunu söyledi.

Tek kullanımlık plastik ürünlere yönelik düzenlemelerin hizmet sektörünü doğrudan etkilese de üretim tarafında sanayiciler için aynı zamanda önemli bir dönüşüm sürecini beraberinde getireceğini kaydeden Karadeniz, "Türkiye'de plastik çatal, kaşık, bıçak, tabak ve benzeri tek kullanımlık ürünleri üreten çok sayıda işletme bulunuyor. Bu firmalar uzun yıllardır özellikle paket servis, hızlı tüketim, organizasyon ve turizm sektörlerinden ciddi talep alıyor. İç piyasada bu ürünlerin önemli kullanım alanı bulunuyor. Özellikle gıda hizmetlerinde yaygın olarak kullanılıyor." diye konuştu.

"Türk üreticiler ürün portföylerini çeşitlendirmeye başladı"

Ömer Karadeniz, son yıllarda AB'de yürürlüğe giren tek kullanımlık plastik düzenlemeleri nedeniyle ihracat tarafında daralma yaşanmaya başladığını belirtti.

Karadeniz, AB'nin yasak ve kısıtlama kararlarının ardından Türk üreticilerin alternatif pazarlara yönelmeye ve ürün portföylerini çeşitlendirmeye başladığını aktararak, "Birçok firma farklı plastik ürün gruplarına, geri dönüştürülebilir ham maddelere ve daha sürdürülebilir üretim modellerine yatırım yapıyor. Önümüzdeki dönemde tek kullanımlık ürün üreten işletmeler, üretimlerini farklı plastik ürün gruplarına kaydırabilecek veya geri dönüştürülebilir alternatif malzemelere yönelerek üretim süreçlerini dönüştürebilecek." şeklinde konuştu.

Sektör olarak çevreyi koruyan her türlü düzenlemeyi desteklediklerini ifade eden Karadeniz, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Yasak odaklı yaklaşımlar yerine geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi ve döngüsel ekonomi modelinin yaygınlaştırılması büyük önem taşıyor. Plastik doğru yönetildiğinde çevre için bir sorun değil, ekonomiye değer katan bir kaynaktır. Bu noktada kaynağında ayrıştırma sisteminin etkin şekilde uygulanması kritik önem taşıyor. Uzun süredir önerdiğimiz Kaynağında Ayrıştırma Sistemi'nin (KAS) hayata geçirilmesi, atıkların oluştuğu noktada ayrıştırılmasını sağlayarak geri dönüşümde verimliliği artıracak ve plastiklerin yeniden ekonomiye kazandırılmasına önemli katkı sağlayacak."

"Geri dönüşüm altyapısını güçlendirecek çözümler üretilmeli"

Türk Plastik Sanayicileri Araştırma Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV) Başkanı Yavuz Eroğlu ise çevrenin korunmasının çok önemli olduğunu belirterek, bu konuya hassasiyetle yaklaşılması gerektiğini ve atıkların çevreye bırakılmasının kabul edilebilir bir durum olmadığını söyledi.

Bu ürünlerin kullanımının doğru şekilde yönetilmesinin ve geri dönüşümün önceliklendirilmesinin önemine işaret eden Eroğlu, yasaklamalar yerine atıkları kaynağında ayrı toplama ve depozito sistemlerini devreye alma gibi süreçlerin hızlı şekilde ilerletilmesinin daha doğru olacağını anlattı.

Eroğlu, AB üyesi 27 ülkenin birkaç yıl önce bu kararları aldığını hatırlatarak, "Bu kararlar yasalaşmasına rağmen 7 ülke dışında uygulanmıyor. Bizde şu anda taslak halinde, bununla alakalı görüşler alınacak. Dünyada her ülke kendi üreticilerini koruyacak modeller geliştiriyor." dedi.

Türkiye'nin tek kullanımlık bardak, çatal, kaşık, bıçak ve pipet ihracatında Avrupa'da en büyük ikinci üretici ve ihracatçı olduğunu dile getiren Eroğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Yasaklar ile karşı karşıya kalan AB de bu malları Türkiye'den alıp kullanırken, bizim burada yaratıcı endüstriyle daha iyi çözümler getirmemiz gerekiyor. Aksi halde Türkiye'de ciddi anlamda buradaki sanayide olumsuz durum oluşabilir. Çevreyi koruyan ve özel koşulları gözeten bir yaklaşımla, geri dönüşüm altyapısını güçlendirecek çözümler üretmede daha başarılı olacağımıza inanıyorum. Doğrudan 15 bin kişiyi istihdam eden, yıllık 3 milyar dolara yakın dolaylı ihracat yapan ve alanında Avrupa'nın ikinci büyüğü olan bu sektörü akıllıca yönetmemiz gerekiyor."

Eroğlu, söz konusu ürün gruplarında özellikle doğada kaybolan ve "PHA" ismi verilen biyoplastik gibi alternatif ürünlerin kullanılabileceğini sözlerine ekledi.

"Yeni düzenleme, ülkemizin çevresel sorunlarının azaltılmasına katkı sağlayacak"

Karton Ambalaj Sanayicileri Derneği (KASAD) Yönetim Kurulu Başkanı Alican Duran da hedefin sıfır atık olduğunu belirterek, "Bu hedefe ulaşmak kolay değil. Yine de bu istikamette ilerlemek, hem dünyamız hem de gelecek nesiller için hepimizin borcu." dedi.

Tek kullanımlık plastikler konusunda Brüksel'de alınan kararların istenilse de istenilmese de devreye gireceğini dile getiren Duran, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bunların yerine geri dönüştürülebilir ikame malzemeler geliştirildi bile ve geliştirilme süreçleri devam edecek. İlk etapta bazı sorunlar yaşansa da özellikle maliyetler düştükçe kullanımı daha fazla artacaktır. Yeşil ekonomi, geri dönüşüm üzerine kurulu ve ambalaj atığı bir değer olarak ele alınacak. Döngüsel ekonomi içinde yer alamayan ürünlerin zamanla tedarik zincirinden düşmeleri kaçınılmazdır."

Temiz Dünya Çevre Teknolojileri Genel Müdürü Orkan Uzunyayla da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının plastik sektörü için öngördüğü dönüşüm vizyonunun ve yeni teknolojilerle entegre ürünlerin geliştirilmesine yönelik hedeflerinin son derece önemli bir fırsat sunduğunu söyledi.

Uzunyayla, "Plastik atık yönetimi ve geri dönüşüm süreçlerinin iyileştirilmesi sayesinde, hem çevre dostu hem de ekonomik değeri yüksek ürünlerin geliştirilmesi mümkün olacaktır. Bu yeni düzenleme, ülkemizin çevresel sorunlarının azaltılmasına katkı sağlarken aynı zamanda sürdürülebilir ekonomik büyümenin de önünü açacaktır." ifadelerini kullandı.