İsrail, Filistinlilere karşı -Gazze'nin kuzeyinde Kerame bölgesinde- uluslararası yasaklı olan beyaz fosforu kullanıyor. Bu açıklama Filistin Dışişleri Bakanlığı'na ait.

Yerli yabancı birçok haber mecrasında yer alan açıklama, sosyal medyada da etkileşime neden oldu. Sosyal medya kullanıcıları, fosfor bombası kullanımını tepkili yorumlarla değerlendirdi. 

İNSAN VÜCUDUNDA FOSFOR VAR MI?

Fosfor, insan vücudunda kalsiyumdan sonra en fazla bulunan kimyasal element.  Beyaz fosfor ise doğada çok yaygın. Kristal yapılı bu element, 44,1 derecede erir. Kaynama noktası ise 280 derecedir. Beyaz fosfor havaya maruz kaldığında kendiliğinden alev alır ve 1300 santigrat derece sıcaklığa ulaşabilir.

KİMYASAL SİLAH

Fosfor bombası, savaş suçu kapsamına giren kimyasal bir silah. Beyaz fosfor olarak da anılan patlayıcı, infilak ettikten sonra yanarak havadan yere doğru iniyor. Dumanıyla perdeleme işlevi gören fosfor bombası, 155 milimetrelik top mermisi patladığında oksijenle temas kurarak ateş alıyor. Bu ateş, geniş bir alanı kaplıyor.

Yerde de patlamalar meydana geliyor. Fosfor bombasının çıkardığı dumana maruz kalanlar boğuluyor. Vücut, cilt altından içten dışa doğru yanıyor ve yanma durdurulamıyor. Beyaz fosfor yalnızca yakıcı değil, böbreği ve karaciğeri de etkiliyor. Organ yetmezliğine neden oluyor ve ölüme yol açıyor.

VİETNAM SAVAŞI'NDAN GÜNÜMÜZE

1955 Vietnam Savaşı'ndan bu yana napalm bombasıyla birlikte bir savaş silahı olarak kullanılan fosfor bombası, 1980 Konvansiyonel Silahlar Anlaşması gereği suç teşkil ediyor. İnsanlığa karşı işlenen önemli bir suç.

Yangın çıkarıcı silahların kullanımını kısıtlayan ve yasaklayan 10 Ekim 1980 tarihli 3 No'lu Cenevre Sözleşmesi’nin 2'nci Maddesi sivillere ve sivillerin bulunduğu askeri alanlara karşı bu tür silahların kullanımını yasaklıyor.

Uluslararası Ceza Mahkemesi'ni kuran Roma Statüsü de zehirli silahların ve bazı zehirli gazların kullanımını savaş suçu sayıyor.

Yine 1943 tarihli Cenevre Sözleşmesi'nin Ortak 3'üncü Maddesi en temel insani amaçlara ilişkin yükümlülükleri öngörür. Çatışmalara doğrudan katılmayanlara, silah bırakanlara, hasta, yaralı, tutuklu ya da başka bir nedenle çatışma dışı kalanlara yönelik savaş suçu kabul edilen hususlar şunlar:

-       Kişinin hayatına, vücut bütünlüğüne veya onuruna karşı her türlü saldırı, işkence ve kötü muamele. Rehin alma. Hukuka uygun kurulmayan ve işletilmeyen mahkemelerin verdiği mahkumiyet kararlarının infazı vb.

Savaş suçu, genel tabirle, bir savaş sırasında uyulması gereken uluslararası hukuk kurallarının çiğnenmesidir.  Sivillerin öldürülmesi, kötü muameleye tabi tutulması, esirlerin ve rehinelerin öldürülmesi, kamu malı ve özel mülkün yağmalanması, şehirlerin gereksiz yere yakılıp yıkılması gibi eylemler bu kapsama girer.

Dolayısıyla sivil asker ayrımı yapmadan fosfor bombası kullanan herhangi bir ülkenin, savaş suçu işlediği düşünülebilir.

BEYAZ FOSFOR YANIĞINA NASIL MÜDAHALE EDİLİR?

Fosfor bombasına maruz kalındığında ilk yapılması gereken, fosfor yanığının hava ile temasının engellenmesi olmalıdır. Fosfor oksijenle temas ettiği sürece yanmaya devam eder. Bunun için fosfor yanıkları kemiğe kadar ilerleyebilir.

Beyaz fosfor yanığına karşı neler yapılabileceğini ele alan Beyaz Fosfor Yanıklarına Acil Yaklaşım adlı çalışmada özetle şu öneriler yer alıyor:

-       Giysiler ivedilikle çıkarılmalı. Havayla temas kesilmeli.

-       Yanık yerler, bol su veya serumla temizlenmeli. Sürekli soğuk su uygulanmalı. Soğuk su havuzu oluşturulabilir.

-       Büyük parça fark edilirse, bölgede nemli yara iyileşme (debride etme) ortamı sağlanabilir.

-       Hastaların EKG’si çekilmeli, monitörize edilerek aritmiler konusunda dikkatli olunmalı.

-       Hipokalsemi (Kalsiyum eksikliği) ve hiperfosfatemi (Kanda aşırı fosfat bulunması) oluşabilir. Yanık izole edilmeli. Hasta yoğun bakımda tedavi görmeli.