Japonya'nın Kumamoto eyaletinde 28 Temmuz Salı günü meydana gelen 7,1 büyüklüğündeki depremde hayatını kaybedenlerin sayısı 34'e yükseldi. Japonya Meteoroloji Ajansı (JMA) verilerine göre ilk depremin meydana geldiği Salı günü yerel saatle 16.27'den, 29 Temmuz yerel saatle 21.00'e kadar Kumamoto bölgesinde farklı büyüklüklerde toplam 220 sarsıntı oluştu.

Japonya Jeouzamsal Bilgi Kurumu'nun (GSI) verilerine göre, 7,1 büyüklüğündeki depremin ardından Yatsuşiro kentindeki yer yüzeyi kuzeydoğu yönünde yaklaşık 84 santimetre yer değiştirdi. Ülke genelinde yaklaşık 1300 GPS tabanlı kontrol istasyonu ile yer kabuğu hareketlerini takip eden kurum, deprem sonrası Yatsuşiro'da yaklaşık 30 santimetrelik zemin çökmesi de tespit edildiğini açıkladı.

7,1 büyüklüğündeki sarsıntı, yangınlar, yol ve köprü çökmeleri dahil olmak üzere, eyalet genelinde geniş çaplı hasara yol açtı. Depremin ardından sosyal medya platformlarında doğruluğu teyitlenmemiş ve komplo teorileriyle ilişkilendirilen paylaşımlar dolaşıma sokuldu.

ARKA PLAN VE İDDİALAR 

ABD merkezli sosyal medya platformu X'te paylaşılan görüntülerin, Japonya'da depremden sonra ortaya çıkan 'deprem bulutu'nu gösterdiği ileri sürüldü.  

Farklı açılardan çekilmiş görüntülerin benzer iddialarla paylaşıldığı görüldü.BULGULAR 

AA Teyit Hattı tartışmalara konu olan görüntüleri İTÜ İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu'na sordu.

Kadıoğlu, "Görüntülerde bir 'deprem bulutu' yok. Bunlar meteorolojinin adını koyduğu, oluşum mekanizması bilinen, dünyanın her yerinde her gün görülen sıradan bulut biçimleridir. Bulutlar troposferde, yerden birkaç kilometre yukarıda oluşur; deprem ise yerin onlarca kilometre altında, katı kayaç içinde kırılmayla meydana gelir. Bu ikisi arasında kurulan bağ bilimsel değil, görseldir." dedi.

Kadıoğlu, sosyal medyada “deprem bulutu” diye paylaşılan görüntülerin hemen her seferinde tanıdık ailelerden birine ait olduğunu ifade ederek bu bulut türlerini şöyle sıraladı: "Mercek bulutu (Altocumulus lenticularis), Asperita, Meme bulutu (Mammatus), Kavis bulutu/rulo bulut (Arcus, Volutus), Kelvin–Helmholtz (Fluctus), Bulut sokakları ve bant biçimli (radiatus) bulutlar, Uçak kaynaklı olanlar: kontrail, delik bulut (cavum) ve iz bulutu"

Bu bulut türlerinin depremle bir ilgisinin olmadığını söyleyen Kadıoğlu, "Fizik elvermiyor. 28 Temmuz 2026’daki Kumamoto depreminin odağı yaklaşık 10 km derinlikteydi. Arada kilometrelerce kayaç var ve kayaç hem ısıyı hem de basıncı çok kötü ileten bir yalıtkandır. Kilometrelerce yukarıdaki bir bulut tabakasını biçimlendirmek muazzam bir enerji ve kütle akısı gerektirir. Böyle bir akı olsaydı, yüzeyde ısı, gaz ve nem olarak apaçık ölçülürdü; sürekli ölçülüyor ve görülmüyor." dedi.

İddianın kendi içinde çeliştiğini söyleyen Kadıoğlu,“Bulutlar depremden sonra ortaya çıktı deniyor. Bir şey olaydan sonra ortaya çıkıyorsa onun habercisi olamaz. Habercilik iddiası daha ilk cümlede kendini çürütüyor. Sonra gelmesi, deprem yüzünden geldiği anlamına da gelmez; bu, mantıkta 'Ardından geldi, demek ki ondan oldu' yanılgısıdır." şeklinde konuştu.

Ayrıca istatistiklerin bu durumu desteklemediğini belirten Kadıoğlu, "Bu, bilimde denendi. ABD Jeoloji Kurumu (USGS) araştırmacıları, İtalya üzerinde dört yıllık uydu görüntüsünü taradı ve çok sayıda 'çizgisel bulut' buldu; ancak bu bulutlarla depremler arasında anlamlı bir istatistiksel ilişki bulunamadı. Bulutların tamamı, nemli havanın dağları aşmasıyla oluşan orografik bulutlardı." dedi.

ABD Jeolojik Araştırma Kurumu'nun (USGS) veya başka bilim insanlarının bugüne kadar büyük bir depremi tahmin edemediğini söyleyen Kadıoğlu, "Yeri, zamanı ve büyüklüğü önceden, sınanabilir biçimde bildirilmiş ve tutmuş bir 'bulutla deprem tahmini' bulunmamaktadır." dedi.

Peki depremden sonra gökyüzünde bir şey görülür mü?

Kadıoğlu, depremden sonra gökyüzünde bir şeylerin görülebileceğini ama bunların bulut olmadığını ifade etti. Yıkılan yapılardan ve heyelanlardan kalkan toz bulutu, çıkan yangınların dumanı, kırılan altyapıdan yükselen buharların görülebileceğini söyleyen Kadıoğlu, "Kumamoto’da yangınlar ve çökmeler yaşandı. Bunlar videoda bulut gibi durabilir; oysa meteorolojik bir bulut değil, doğrudan yıkımın kendisidir. Ayrıca deprem dalgalarının atmosferde yarattığı çok küçük basınç salınımları uzman aletlerle ölçülebilir; ancak bunlar gözle görülecek, bulut biçimlendirecek düzeyde değildir." dedi.

“Deprem bulutu” gibi iddiaların zararsız birer merak olmadığını söyleyen Kadıoğlu, "İnsanlarda, gökyüzüne bakarak kendilerini koruyabilecekleri gibi yanlış bir güven duygusu yaratır." uyarısında bulundu. 

Bir görüntüyü paylaşmadan önce vatandaşların bakması gereken üç şeyi sıraladı: "Bir, görselin tersine görsel araması yapın; ilk nerede yayımlanmış? İki, o bulut o bölgede o gün gerçekten var mıydı? Uydu görüntüleri herkese açıktır. Üç, iddiayı ortaya atan hesap, daha önce de benzer iddialarda bulunmuş mu? Bir kaynağın adı bile size çok şey söyler"