Filtre balonu nedir?

Meltem Sarsılmaz / 20.02.2023

Filtre balonu, kişiselleştirilmiş filtrelerden dolayı kullanıcıların sadece ilgi alanına giren ve kendilerini rahatsız etmeyen içeriklerle karşılaşmasını anlatan bir kavramdır. Filtre balonu sayesinde bireyler kendilerine karşıt görüşün ve farklı düşüncelerin olmadığı izole edilmiş sanal bir dünya oluşturabiliyor. 

Filtre balonu, ilk defa 2011 yılında Eli Parise tarafından kullanıldı fakat kavram 2016 Amerika Birleşik Devletleri seçimlerini Donald Trump'ın kazanmasından sonra gündem haline geldi. Dijital dünyada attığımız her adım uygulamalar tarafından takip edilir. En çok hangi içeriklerin ilgimizi çektiği, hangi videoyu izlemeyi tercih ettiğimiz veya hangi videonun tamamını izlemeden çıktığımız gibi küçük ayrıntılar bile uygulamalar için önemlidir ve dijital ayak izimiz sürekli takip edilir. Etkileşim elde etmek, görünürlüğü arttırmak için kullanıcıların karşısına ilgi alanlarına uygun içerikler çıkarmak isteyen dijital platformlar bunun için en etkili yöntem olan kişiselleştirilmiş filtreleme yöntemini kullanır. Kullanıcının rahatsız olabileceği fikirler ve içerikler ondan uzak tutulurken, kendi fikirlerini destekleyecek içerikler her zaman kullanıcının karşısına çıkar. Bazen kişi kendi isteğiyle bu filtreleme özelliğini ayarlayabilirken çoğu zaman platformlar tarafından hazırlanan izole sanal dünya içerisinde olduğunu fark etmez.

Kişiselleştirilmiş filtreleme özelliğini en çok kullanan iki uygulama olduğu düşünülen Twitter ve Facebook bu konuda eleştirilerin odağı haline gelmişti. Web 2.0'ın hayatımıza girmesiyle birlikte artık her kullanıcı görüş ve fikirlerini kendi blog veya sosyal medya hesabında dile getirebilecekti. Bunun da farklı görüşleri bir araya getirebileceğine inanılıyordu. Ancak yapılan araştırmalar kişiselleştirilmiş filtreme uygulamalarının buna engel olduğuna ve kullancıların daha çok kendi görüşlerini destekleyecek içeriklere maruz kalmasına yol açtığını gösterdi.