Türkiye'nin ilk nükleer enerji projesi olan ve Türkiye'yi küresel nükleer enerji endüstrisinin bir parçası haline getirecek Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin (NGS) maliyetiyle ilgili iddialar sosyal medyada tartışmalara neden oldu.

ARKA PLAN VE İDDİALAR

Rusya'nın, Akkuyu NGS'nin ikizini Mısır'da yaptığı belirtilerek, "Mısırlılar 25 milyar dolara mal ediyorlar, bize maliyeti 210 milyar dolar. Dünya tarihinde bundan daha büyük bir soygun olabilir mi?" ifadeleri sosyal medya kullanıcılarının dikkatini çekti. Gazeteci Deniz Zeyrek'in ifadelerinden alıntılanan ve farklı hesaplar tarafından dolaşıma sokulan iddia, ksı Sosyal medyada yayılan video haber içeriği gündeme taşıyan gazetecinin, aynı konuda, bir milletvekilinin açıklamalarına dayandırdığı bir "Aynı santrale 10 kat fazla ödüyoruz" başlıklı köşe yazısı da bulunuyor.  

BULGULAR

Akkuyu Nükleer Santrali'nin yapım anlaşmasına göre maliyetin 22 milyar dolar olması ön görüldü. İnternette açık kaynak araştırmasıyla bu bilgiye erişilebilir.

Başlangıçtaki tutar, ilerleyen dönemde ek artışla değişti. Artışa ilişkin bilgiler de zaman içinde çeşitli haberlere konu edildi. Güvenilir haber kaynakları ve resmi açıklamalar konuyla ilgili güncellemeleri kamuoyuyla paylaştı.

Rosatom Genel Müdürü Alexey Likhachev'u açıklamalarına göre cari maliyet güncel olarak 24 milyar dolar civarına çıkabilir.

Santralin yapım aşamasında 2 binden fazla yerli firma da görev almakta. Anadolu Ajansı'nın, maliyetin yerelleşmesi ve ülke ekonomisine etkilerine dair haberlerine ulaşmak mümkün. Akkuyu NGS yapım anlaşması kapsamında projeyi Rusya finanse ediyor ve finansmanı elektrik satışıyla geri alıyor. Türkiye elektrik alım garantisi veriyor.

Akkuyu NGS projesinin detayları, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı internet sitesinden incelenebilir. Türkiye ile Rusya arasındaki anlaşmalara Resmi Gazete'den ve TBMM tutanaklarından erişim sağlanabilir. Projeyle ilgili bilgilere ve son haberlere Akkuyu NGS internet sitesinden de ulaşılabilir.  

Mısır'ın El Dabaa Nükleer Santrali'nin maliyeti ise açık kaynaklara göre 28,75 milyar dolar. Projeler ikiz olarak değerlendirilse de anlaşma modelleri farklı; Mısır'ın projesinde maliyetin 25 milyar doları (Rusya tarafından verilen) kredi. Geri kalan yüzde 15'i ise Mısır taksitler halinde sağlayacak. Rus kredisinin geri ödeme süresi ise 22 yıl; Mısır borç ödeyecek.

Anadolu Ajansı Teyit Hattı'nın edindiği bilgilere göre;

• Başlangıçta 20 milyar dolar olan bütçe, küresel fiyat artışları ve projenin kapsamı nedeniyle bugün yaklaşık 24-25 milyar dolar bandına oturdu.
• Devasa projenin Türkiye'nin elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 10'unu tek başına karşılaması planlanıyor.

Ömür: Santralin tasarımı 60 yıl işletme ömrü üzerine kurulu. Ancak modern bakımlarla bu süre 80 yıla kadar çıkabiliyor.

Üretim Gücü: Tam kapasiteye ulaştığında yılda yaklaşık 35 milyar kilowatt-saat elektrik üretecek. Bu, İstanbul gibi dev bir metropolün tüm elektrik ihtiyacını tek başına karşılaması demek.

Alım Garantisi: 15 yıllık garanti süresince Türkiye, elektriğin bir kısmını 12,35 (veya tavan fiyat 15,83) dolar senti üzerinden almayı taahhüt ediyor.
Fiyat Belirleme: 15 yılın sonunda Akkuyu A.Ş., ürettiği elektriği o günkü serbest piyasa fiyatları (EPİAŞ gibi borsalar) üzerinden satacak. İki ülke arasında imzalanan ve Resmi Gazete'de yayınlanan anlaşma metnine göre, garanti süresinin sona ermesiyle birlikte, Akkuyu'nun elde ettiği karın yüzde 20'si de Türkiye hazinesine aktarılacak.

Maliyet Düşüşü: İnşaat sürecinden sonra üretilen elektrik çok daha ucuza mal edilebilir hale gelir. Bu da piyasadaki genel elektrik fiyatlarını aşağı çekebilir. Alım garantisi süresi (amortisman süreci) bittikten sonra, Akkuyu Nükleer A.Ş. elde ettiği net karın yüzde 20'sini Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne ödeyecek. Yani Türkiye, bu aşamadan sonra santralden doğrudan gelir elde eden bir ortak gibi davranmaya başlayacak.

Projenin Türkiye'ye getirileri ve maliyeti ise uluslararası konjonktüre, enerji fiyatlarına ve yan faydalara bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Türkiye'nin atom enerjisi ligine girmesi ve Türkiye'de nükleer alanda faaliyet gösteren şirketlerin, kurumların, mühendislerin bir ekosistem oluşturması ülke ekonomisine katkı sağlayacak. Yüksek kapasitesi sayesinde Akkuyu, 'kaçınılan maliyet' açısından da avantaj sağlayacak; ithal edilmiş doğalgazdan elde edilen elektriğe alternatif oluşturacak. Avrupa Yeşil Mutabakatı ve karbon vergileri düşünüldüğünde, yıllık engellediği karbon emisyonu sayesinde Akkuyu Nükleer Güç santrali, Türkiye'nin yılda milyarlarca dolar karbon vergisi ödemesinden kaçınmasını sağlayabilir.