Bir selamlaşma ifadesi olan selamünaleyküm, kökeni ve anlamı bakımından çok sık gündeme taşınıyor.

ARKA PLAN VE İDDİALAR

Selamünaleyküm kelimesinin aslında İbranice "Şalom Aleyke" sözünden geldiği iddiası internette yaygın.

Konuyla ilgili çeşitli içerikler, haberler ve yorumlar var.

MÖ 1000'lerde yaşayan ilk Yahudi-İsrail şehir devletinin zalim kralı Şalom'un adından geldiği iddiası da bulunuyor. Bu formda "Kral Şalom'un milletindenim" dendiği ileri sürülüyor.

BULGULAR

-      Türk Dil Kurumu'na göre selamünaleyküm, Allah'ın selamı sizin üzerinize olsun demek.

-      İbranice şalom ve Arapça selam, ortak atadan türeyen kelimeler. İki dil de Sami dil grubundan.

-      Çağdaş Türkçe etimolojisi üzerine çalışmaları olan Sevan Nişanyan'a ait sözlüğe göre selam Sami dillerine Sümerce'den geçti. Kelime MÖ 3000'den bu yana nice metinde görüldü.

-      Kelime Sümer ve Akad dillerinde sağlık, barış vb. aynı anlamda kullanıldı. İbranice ve Arapça'ya da aynı anlamla geçti. Kaynak da aynıydı.

-      İbranice Aleyke ile Arapça Aleyküm kelimeleri de "Üzerinize" anlamına geliyor.

-      Selam kelimesi Türkçe Etimoloji Sözlüğü'nde sorgulandığında Arapça kökenine erişiliyor. Sağ salim olma, güvende olma, barışık olma, güvenlik gibi anlamları var.  Akadca şalamu ve Sümerce silim kelimeleriyle eş anlamlı ve eş kökenli olduğu belirtiliyor. MÖ 4000'lerde konuşulan Sümerce'nin yerini, MÖ 2000'lerde Akadca'nın aldığı biliniyor.

-      Google Translate, İbranice yazılan şalom kelimesini Türkçe'ye "Merhaba" olarak çeviriyor.

-      Vikipedi'de "Şalom Aleihem" ya da "Şalom Aleyke" sözü için İbranice'de "Barış seninle olsun" anlamındaki sözlü selamlama deniyor.

-      Türkiye'de yayımlanan Şalom gazetesinin genel yayın yönetmeni İvo Molinas, şalom kelimesinin hem selam hem de barış anlamına geldiğini belirtiyor. (Etimolojik kökeni barış, İbranice’de dinen merhaba)

-      Konuya dilbilim açısından bakıldığında bulgular, Arapça selam ve İbranice şalom kelimelerinin ortak atadan/kökenden türediğine işaret ediyor. İki dil de Sami dil grubundan. Selam kelimesinin kökenine bakıldığında Sami dillerine de Sümerce'den geçtiği görülüyor. 

-      Bir de Prof. Dr. Ahmet Saltık'la ilgili bir internet adresinde Kral Şalom başlıklı bir içerikte Hüsnü Merdanoğlu'nun -dini bir perspektifle- Şalom Aleyke başlıklı değerlendirmesine yer veriliyor.

-      Yine bir haber sitesinde Şalom'dan MÖ 1000 ila 900 yıllarında yaşayan, acımasız, zalim, kıyıcı, yıkıcı Yahudi bir kral ve ilk Yahudi -İsrail Kent Krallığı- site devletinin kurucusu olarak söz ediliyor.

-      Ancak tarihte ve resmi kayıtlarda MÖ 1000'lerde yaşayan Şalom (Shalom) adlı bir Yahudi kral bilinmiyor.

-      Bu konuda bazı içeriklerde MÖ 970-931 tarihinde İsrail kralı olan Süleyman'a işaret ediliyor. Diğer Semavi dinlerde peygamber olarak anılan Süleyman, İbranice'de Solomon olarak geçiyor. Yani Shalom ve Solomon birbirinden farklı da olsa karıştırılma ihtimali mevcut.

Sonuç olarak dilde bağlam, tarihsel derinlikte değerlendirilmesi gereken hassas bir konu. Bünyelerinde barındırdığı kelimelerin kökenleri, dillerin birbirlerinden etkilendiğini ve kelimelerin diller arası geçişini ortaya koyuyor. Günümüz Türkçesi de Arapça'dan Farsça'ya İbranice'den Ladino'ya kadar birçok dilden kelimeyi bir zenginlik olarak içinde barındırıyor.