İngiltere merkezli The Guardian gazetesi, Avrupa Birliği’nin (AB) dezenformasyonla mücadele amacıyla bir "Demokratik Dayanıklılık Merkezi" kurmayı planladığına dair bir haber yayınladı. Gazete, haberini AB'den sızdırıldığı iddia edilen bir belgeye dayandırarak, merkezin 'özellikle Rusya ve diğer otoriter rejimlerden kaynaklanan dezenformasyonlara odaklanacağını' aktardı.

Habere göre Avrupa Komisyonu, merkez aracılığıyla AB genelindeki ve aday ülkelerdeki uzmanları bir araya getirerek yabancı kaynaklı bilgi manipülasyonu ve müdahaleleriyle mücadele etmeyi planlıyor.

Sızdırıldığı öne sürülen taslakta ise "Rusya, Ukrayna'ya karşı acımasız saldırı savaşının yanı sıra hibrit saldırılarını artırarak Avrupa'ya karşı bir nüfuz savaşı yürütüyor. Tarihsel gerçekleri çarpıtan aldatıcı anlatılarla demokratik sistemlere olan güveni sarsmaya çalışıyor." ifadeleri yer aldı.

AB'nin geçmiş deneyimleri

Avrupa Dış İlişkiler Servisi, Avrupa Parlamentosu seçimleri öncesinde "Doppelganger" adlı kampanya kapsamında, tanınmış medya sitelerinin taklit edilerek Batı karşıtı söylemler yaydığı onlarca Rus dezenformasyon vakasının tespit edildiğini açıklamıştı.

Belgelere göre, 2022'den beri aktif olduğu düşünülen kampanyada, Die Welt, Le Point, La Stampa ve Polskie Radio gibi medya kuruluşlarını taklit eden sitelerde yayılan sahte içeriklerle, politikacıların itibarsızlaştırılması ve Ukrayna'ya verilen desteğin zayıflatılması hedefleniyordu.

AB'nin diplomatik kaynaklarına göre Çin de dezenformasyon tehdidi olarak tanımlandı. Raporda, Pekin'in dünya genelindeki çıkarlarına uygun içerikler üretmek için özel halkla ilişkiler şirketleri ve influencer'lardan yararlandığı belirtildi (ilgili linkte 13. sayfa). Kanada merkezli araştırma merkezi Citizen Lab de 2024'te yaptıkları çalışmada Avrupa, Asya ve Latin Amerika'daki 30 ülkede Pekin yanlısı yanlış bilgi yayan, haber kuruluşu gibi görünen ve Çin ile ilişkilendirilen 123 internet sitesine dair bir liste yayınlamıştı.

Demokratik Dayanıklılık Merkezi'nin rolü

Yeni merkezin, AB kurumları ve üye devletler arasında bilgi paylaşımı ve erken uyarı sistemi kurarak, yabancı hükümetlerin manipülasyon girişimlerine karşı kamuoyunu bilgilendirmesi bekleniyor.

Merkezin ayrıca 'benzer görüşlü ortaklara' da açık olabileceği belirtilen haberde, Birleşik Krallık'ın da projeye katılım ihtimali de gündeme getirildi.

Planın diğer unsurları arasında, seçimler ve kriz dönemlerinde yanlış bilgilere karşı koruma sağlamak için bağımsız bir doğrulama ağı kurulması ve internet influencer'larından oluşan gönüllü bir ağın devreye alınması yer aldı.

Arka plan

Fikrin, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in 'demokrasi kalkanı' vizyonunun bir parçası olduğu gözlemlenebiliyor. Von der Leyen, Eylül ayında Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı konuşmada, Avrupa Demokratik Dayanıklılık Merkezi planını kamuoyuna duyurmuştu(ilgili linkte 8. sayfa).