Sokak röportajları, toplumda aynı soruyu sıradan ve rastgele seçilmiş kişilere sormak, alınan cevapları bir kompozisyon halinde yansıtmak anlamına geliyor. Ayna tuttuğu toplumun sesini, rengini ve hissini gösteriyor. 

Daha çok siyasi, ekonomik, magazinel ve akademik konularda perspektif sunan sokak röportajları, bir siyasi iletişim aracı olarak algı oluşturmada etkili. Herhangi bir konuda ya da olayda, toplum görüşünü almak, analiz etmek ve toplumun duygu ve davranışını yönetmek için tercih edilen bir yöntem.

GERÇEK KİŞİ SAHTE HİKAYEDE OYUNCU

Sokak röportajları, gazetecilik meslek etiği çerçevesinde bir kural seti dahilinde uygulandığında toplumsal gerçekliği yansıtabilir. Ancak bir algı yönetimi aracı olarak sokak röportajlarının belirli bir çıkar doğrultusunda gerçekleştirilmesi, içeriği izleyenleri gerçeklikten uzaklaştırır. Toplumda algı oluşturma ve toplumu manipüle etme amaçları için de farklı teknikler kullanır.

-       Gerçek kişi, sahte/kurgu bir hikayede oyuncu olabilir.

-       Röportaj soruları önceden belirlenir, seçili kişi görüş verir ve belirli bir doğrultuda yönlendirilir.

-       Röportaj yapılır ancak istenen cümle ve görüntü, kırpılarak sunulur.

-       Röportajdan sonra belirli bir senaryo üretilir ve montaj yapılır.

-       Belirli bir hedefle ve mesajla, seçili zamanda servis edilir.

-       Röportajcı, tahrik eden, açık uçlu sorular sorabilir.

Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu'nca hazırlanan "Tespit ve Mücadele Dezenformasyon" sunumunda yer alan bir detay, gerçek kişinin sahte bir hikayede oyuncu olduğunu gösteren bir örnek. 

ETİK SORUN YASAL SONUÇ

Toplumun nabzını tutmak, toplumsal eğilimleri ve reaksiyonları göstermek gibi amaçlarla sunulan sokak röportajları, önceden belirlenen gizli bir hesapla hazırlandığında, etik soruna dönüşür. Yanıltıcı olabileceği için yasal sonuçlar doğurabilir. Sokak röportajlarında içerik üreticisi, oyuncu/danışılan ve toplum bakımından şu noktalar önemlidir:

-       İçerik üreticisi, algı yönetimi, dezenformasyon vb. sonuçlara neden olabileceği için sorumludur.

-       Oyuncu, onayı alınarak sürecin bir parçası olduğu düşünüldüğünde, tasarlanan bir rolü üstlendiğinin ve toplumda yaratacağı sosyal etkinin farkında olmalıdır.

-       Danışılan, verdiği görüşün montajlanarak, kırpılarak sunulması ihtimaline karşı, içerik üreticisini sorgulamalı, videonun hazırlık sürecini takip etmelidir. Röportajcının açık rıza istemesi etik bir gerekliliktir.

-       Toplum sokak röportajlarını eleştirel akılla değerlendirmeli; kurgu olabileceğini, yanıltıcı, yönlendirici özellikler taşıyabileceğini bilmelidir.

-       Sokak röportajları, güvenirlik sorunu nedeniyle sıkıntılı, bir gazetecilik faaliyeti olarak ihtiyaçtır.