Dijital platformlarda uzay bilimine ilişkin paylaşılan içerikler yüksek etkileşim alıyor. Bilimsel açıklaması bulunan görüntülerin daha fazla ilgi çekmek amacıyla bağlamından koparılması veya gerçekliğinin çarpıtılması, dijital dezenformasyonun yayılmasına zemin hazırlıyor.

ARKA PLAN VE İDDİALAR 

ABD merkezli sosyal medya platformu X'te paylaşılan bir videonun Plüton'nun yüzeyini gösterdiği iddia edildi. 

Paylaşıma yapılan yorumlar incelendiğinde, bazı kullanıcıların görüntülerin gerçek olmadığını düşündüğü, bazılarının ise yapay zekayla üretildiğini öne sürdüğü görüldü.

BULGULAR 

AA Teyit Hattı iddiaların arka planını inceledi.

Videoda yer alan görüntünün gerçekten Plüton'un yüzeyini gösterdiği tespit edildi. NASA'nın 17 Eylül 2015'te yayımladığı içerik incelendiğinde, söz konusu görüntünün kurumun internet sitesinde fotoğraf olarak paylaşıldığı görüldü. Sosyal medyada video formatında dolaşıma giren içeriğin kaynağının NASA tarafından yayımlanan gerçek bir Plüton fotoğrafı olduğu belirlendi. NASA'nın söz konusu içeriği internet sitesinden kaldırdığı görüldü. Ancak arşivleme servisleri üzerinden yapılan incelemede, sayfanın Eylül 2023'de arşivlenmiş sürümüne ulaşıldı.

NASA'nın sayfasında yer alan bilgiler incelendiğinde, görüntünün New Horizons uzay aracının 14 Temmuz 2015'te Plüton'a gerçekleştirdiği yakın geçiş sırasında kaydedildiği belirtildi.

NASA'nın aktardığına göre görüntü, New Horizons'ın Plüton'a en yakın geçişinden yaklaşık 15 dakika sonra, yaklaşık 18 bin kilometre mesafeden çekildi. Yaklaşık 380 kilometre genişliğindeki bir alanı kapsayan görüntüde, buzla kaplı dağlar ve geniş düzlüklerin yanı sıra Sputnik Planum, Norgay Montes ve Hillary Montes olarak adlandırılan bölgeler yer aldı. Bölgedeki bazı dağların yüksekliğinin yaklaşık 3 bin 500 metreye ulaştığı ifade edildi.

Sayfada ayrıca Güneş'in Plüton'un atmosferini arkadan aydınlatması sayesinde atmosferdeki pus katmanlarının görüntüde ayırt edilebildiği belirtildi. Görüntünün Plüton'un atmosferi, dağları, buzulları ve ovalarına ilişkin yeni ayrıntılar ortaya koyduğu aktarıldı.

New Horizons Baş Araştırmacısı Alan Stern'in değerlendirmesine de yer verilen sayfada, Stern'in görüntünün Plüton'un yüzeyinde bulunuyormuş hissi verdiğini ve cüce gezegenin atmosferi ile yüzey yapısına ilişkin bilimsel ayrıntılar sunduğunu söylediği aktarıldı.

NASA tarafından paylaşılan söz konusu görüntülerin, farklı tarihlerde çeşitli haber kuruluşlarının yayınlarında da yer aldığı görüldü.