Ukrayna'nın Çernobil Nükleer Santrali'nin dördüncü ünitesinde yapılan bir güvenlik testi, 26 Nisan 1986 tarihinde bir patlamayı tetikleyerek, o güne kadar yaşanan tarihin en büyük nükleer felaketine yol açtı. Deney sırasında reaktördeki kontrolsüz güç artışının ardından atmosfere salınan radyoaktif madde, Rusya ve Avrupa'nın geniş bölümünde nükleer kirliliğe yol açtı. Kazanın hemen ardından 28 kişi hayatını kaybederken, santral çevresindeki binlerce kişi tahliye edildi. İlerleyen on yıllar boyunca, geniş bir coğrafyada kanser vakalarında artış, bitki örtüsündeyse ciddi tahribat gözlemlendi. Kimi raporlara göre Çernobil faciasının neden olduğu kanser vakalarının sayıları yüz binlerle ifade edilirken, kimi araştırmalar nükleer felaketin etkilerinin hala sürdüğünü kaydediyor.

ARKA PLAN VE İDDİALAR

ABD merkezli sosyal medya uygulaması X'te, Çernobil Nükleer Santrali'nde yaşanan patlamayı gösterdiği öne sürülen bir video dolaşıma girdi.Gizli görüntülerden oluştuğu belirtilen video içerik, milyonlarca X kullanıcısı tarafından görüntülendi. Paylaşımın altına yorum yapan bazı kullanıcılar, videonun yapay zeka araçları kullanılarak oluşturulduğunu yazdı. BULGULAR 

İddiaya konu olan videonun Kasım 2025'ten beri dolaşımda olduğu ve OpenAl tarafından geliştirilen yapay zeka modeli Sora ile oluşturulduğu tespit edildi.

Videoyu üreten kullanıcının, ekranın farklı noktalarında beliren "Sora" filigranını mozaikleyerek içeriği gerçekmiş gibi dolaşıma soktuğu anlaşıldı.

Teknik uyumsuzluklar mevcut

Yapay zeka tarafından üretilen videolarda, insan figürlerinin hareketleri ve stilizasyonu belirgin kusurlar barındırabiliyor. Videoda, kontrol odasındaki patlama anında personelin tepkileri, gerçekçi bir akıştan ziyade yapay ve kesintili hissediliyor. Kameranın karşı açısındaki kapıda patlamanın etkisiyle toz bulutu oluşmasına rağmen personelin o yöne bakmaması dikkat çekiyor.

Eski güvenlik kamerası kaydını taklit etmek için videonun ses kanalına kesintisiz bir parazit eklendiği anlaşılıyor. 

Videonun görüntü kalitesi, 1986 yılına ait bir kayıt için fazla yüksek ve patlama anının çekim açıları gerçeklikten uzak. Kameralar, patlama esnasında reaktöre dışarıdan sinematik bir açıyla bakıyor. O yıllarda bir nükleer santralin geniş açıyla çekim yapan yüksek çözünürlüklü kameraya sahip olma olasılığı da son derece düşük. Farklı sahnelerde kameraya yansıyan patlama anları gerçeklikle bağdaşmıyor. Patlama esnasında güvenlik kameralarında herhangi bir sarsıntı yaşanmıyor ve binadan etrafa moloz yayılmıyor. Arşivlerde patlama kaydı mevcut mu?

Çernobil Nükleer Santrali'nde patlamanın yaşandığı ana dair bilinen ve kamuoyuyla paylaşılmış hiçbir orijinal video kaydı mevcut değil. Ancak, patlamanın hemen ardından başlayan yangını, hasar görmüş reaktörün üzerine helikopterlerle madde atılmasını ve ilk temizlik çalışmalarını gösteren çok sayıda orijinal arşiv kaydı mevcut.