Balkanlar üzerinden Türkiye'ye girdiği öne sürülen 'dev ve zararlı çekirge istilası' iddiası sosyal medyada gündem oldu. Edirne, İstanbul, Kocaeli, Bursa ve civar illerde çekirge istilası olduğu yönünde paylaşımlar, sosyal medya kullanıcıları arasında etkileşim yarattı. İsanbul'da, özellikle batı ilçelerinde, çekirgelerin evlere kadar girdiği belirtildi. 

ARKA PLAN VE İDDİALAR

ABD merkezli sosyal medya platformu X'te bir harita görseli, "Türkiye'de çekirgede son durum. Çekirge raporu alınan şehirler" başlığıyla paylaşıldı. Marmara, Karadeniz ve İç Anadolu Bölgelerini kapsayan haritanın, Balkanlar'dan gelen dev uzun çekirgelere dair son durumu gösterdiği öne sürüldü. Harita, yerel haber mecralarında kullanıldı ve sosyal medyada etkileşime neden oldu.

BULGULAR

Tarım ve Orman Bakanlığı, Türkiye'de çekirge istilası yaşandığı yönündeki iddiaların gerçek olmadığını duyurdu.

Ekiplerin incelemeleri sonucunda Marmara Bölgesi'nde tarımsal üretimi tehdit eden bir durum olmadığını vurgulayan Bakanlık, “İstanbul ve Tekirdağ başta olmak üzere Marmara Bölgesi'nde tarımsal üretimi tehdit eden herhangi bir çekirge istilası veya ekonomik zarar oluşturan çekirge popülasyonu tespit edilmemiştir” dedi.

Görüntülerdeki çekirgelerin Türkiye'nin yerli türleri olduğunu açıklayan yetkiler, Balkanlar veya Afrika kaynaklı bir istilanın bulunmadığını kaydetti. İstanbul'da görülen türün tarıma zarar vermediğini, aksine zararlılarla beslenerek biyolojik dengeye katkı sağlayan 'beyaz yüzlü çalı çekirgesi' olduğunu aktardı.

İklim koşulları ve yumurtlama dönemlerine bağlı mevsimsel artışların rüzgar ve ışığın da etkisiyle şehirlerde fark edildiğini belirten Bakanlık, “Bu durum doğal bir süreç, bir istila anlamına gelmiyor” ifadesini kullandı. 81 ilde izleme ve sürvey çalışmalarının aralıksız sürdüğünü ifade eden Bakanlık, mevcut tablonun herhangi bir tarımsal mücadele gerektirmediğinin altını çizdi.

Çekirge yoğunluğu istila değil, mevsimsel popülasyon artışı

İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ormancılık Meslek Yüksekokulu Ormancılık Bölümü Avcılık ve Yaban Hayatı Programı Başkanı Dr. Ergün Bacak, çekirgeyle ilgili gündemi Anadolu Ajansı Yeşilhat muhabiri Gülseli Kenarlı'ya değerlendirdi. İstanbul'un bazı ilçelerinde görülen ve görüntüleri sosyal medyada yankı uyandıran büyük çekirgelerin istilacı bir tür olmadığı ve hastalık yapmadığı belirtiliyor. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Ormancılık Meslek Yüksekokulu Ormancılık Bölümü Avcılık ve Yaban Hayatı Programı Başkanı Dr. Ergün Bacak, AA muhabirine, sosyal medyada paylaşılan çekirgelerin büyük bölümünün beyaz yüzlü çalı çekirgesi (decticus albifrons albifrons) olduğunu söyledi.

Türün 5-6 santimetre uzunluğa ulaşabildiğine işaret eden Bacak, "İri yapısı, uzun antenleri ve güçlü bacakları nedeniyle insanların dikkatini çekiyor. Bu tür istila yapan bir çekirge  değil. Herkesin evine belki bir ya da iki birey giriyor. Sosyal medyanın da etkisiyle çok yoğun bir çekirge istilası varmış gibi bir algı oluşuyor ancak durum bu değil." ifadesini kullandı.

Bacak, çöl çekirgeleri gibi tarım alanlarına büyük zarar veren türlerle karıştırılmaması gerektiğinin altını çizerek, söz konusu çekirgenin bitkilerle ve diğer böceklerle beslendiğini, bu sayede ekosistemde dengeleyici rol üstlendiğini anlattı.

Türün zaman zaman kendi küçük bireylerini de tüketebildiğine dikkati çeken Bacak, "İnsanlara zarar veren, hastalık taşıyan ya da tarım ürünlerini yok eden bir tür değil. Ekosisteme katkı sağlayan canlılardan biri." dedi.

- Evlere besin için değil, ışığa yöneldiği için giriyor

Bacak, şehirleşmenin doğal yaşam alanlarını daraltmasıyla insan ve yaban hayatının karşılaşmalarının arttığını belirterek, tarım ve doğal alanların yerleşimlerle iç içe geçtiği bölgelerde bu tür karşılaşmaların daha fazla yaşandığına kaydetti.

Hayvanların yaşam alanlarını kaybedince yakın bölgelere yöneldiğini belirten Bacak, "Bu çekirge gece aktif olan bir tür. Normalde yıldızlar ve ay ışığını takip ederek hareket ediyor. Evlerdeki yapay ışıklar da onları kendine çekiyor. Evlere girmesinin nedeni besin araması değil, ışığa yönelmesi." değerlendirmesinde bulundu.

Bacak, sosyal medyada yapılan paylaşımların büyük bölümünün Silivri, Çatalca ve Arnavutköy gibi tarım alanlarının yoğun olduğu ilçelerden geldiğini belirterek, söz konusu bölgelerde şehir ve tarım alanlarının yan yana bulunduğunu ve bu durumun türün habitat tercihiyle örtüştüğünü aktardı.

- Yoğunluk birkaç hafta içinde sona erecek

Vatandaşların çekirgelerle karşılaştığında panik yapmaması gerektiğinin altını çizen Bacak, çekirgenin çıplak elle tutulmaması gerektiğini ifade etti. Bacak, "Yanlış tutulduğunda kendini savunmak amacıyla ısırabilir. Bu yetişkinler için ciddi bir sorun oluşturmaz ancak çocukların elini acıtabilir. En doğrusu bir kavanoz ya da plastik kap yardımıyla yakalayıp en yakın yeşil alana bırakmak." uyarısında bulundu.

Görülen yoğunluğun geçici olduğuna işaret eden Bacak, sıcaklıkların artmasıyla erişkin bireylerin ortaya çıktığını söyledi.

Bacak, çekirgelerin yumurtalarının ilkbahar sonu ve yaz başında çatladığını, genç bireylerin birkaç kez kabuk değiştirdikten sonra erişkin hale geldiğini anlattı.

Bazı  çekirge türlerinde popülasyon yoğunluğunun 5-6 yılda bir zirve yapabildiğini ifade eden Bacak, "Bu dönem de muhtemelen böyle bir döngüye denk geldi. Birkaç hafta içinde yoğunluk azalacak. Gelecek yıl aynı tabloyu görmeyebiliriz." dedi.

Bacak, şehirleşmenin doğal yaşam alanlarını daraltmaya devam etmesi halinde benzer insan ve yaban hayatı karşılaşmalarının gelecekte daha sık yaşanabileceğine dikkati çekerek, bu tür canlıların doğal yaşamın bir parçası olduğunu ve gereksiz yere öldürülmemesi gerektiğini sözlerine ekledi.