Sosyal medyada uzay ve uzay araştırmalarıyla ilgili dezenformasyon içerikli paylaşımlar yer alıyor. Dünyanın düz olduğu, dünya dışı varlıkların görüldüğü, Ay'a gidilmediği gibi pek çok içerik sosyal medya uygulamalarında dolaşıma sokularak yüksek etkileşim alıyor.

ARKA PLAN VE İDDİALAR

Twitter'da sanatçı Cem Yılmaz'ın mizah amaçlı paylaşımı, kimi kullanıcılar tarafından gerçek sanıldı. Yılmaz'ın "Mars'ta su bulunduğu artık ortaya çıkmış arkadaşlar. Artık fotoğrafa da mı inanmayalım" notuyla paylaştığı içerik yüksek etkileşim aldı. 

Fakat mizah amaçlı yapılan bu paylaşım sosyal medya uygulamarında ilk defa yapılmadı. Daha önce de aynı fotoğrafla NASA'nın Mars'ta su bulduğu iddiasının paylaşıldığı görülüyor. İçeriği paylaşan hesap, iddianın kaynağı olarak bir Rus Telegram hesabını gösteriyor. 

Gönderilerde yer alan görsel pek çok sitede farklı içeriklerle birlikte paylaşıldı.

BULGULAR 

Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi'nin (NASA) resmi Twitter hesabı incelendi ve son günlerde Mars ve su ile ilgili herhangi bir açıklamanın yapılmadığı görüldü. Mars ile ilgili yapılan en son paylaşımın ise Mars'taki 2 binden fazla konumun isimlerinin ilham kaynaklarıyla ilgili olduğu tespit edildi. 

İçerikte yer alan görselin kaynağına ulaşılamadı. Fotoğrafın en erken 2014 yılında paylaşıldığı sonrasında da uzayla ilgili pek çok haber ve içerikte kullanıldığı görüldü. Görselin genellikle "Mars'ta su" haberleriyle paylaşıldığı bulundu.

Fotoğrafın uzayla ilgili görseller paylaşan bir internet sitesinde 2014 yılında "Fesenkov krater" i olduğu iddiasıyla paylaşıldığı görüldü. Fesenkov, ayın uzak tarafında bir ay çarpma krateridir. Fakat kraterin başka görselleri incelendiğinde bu görselle paylaşılan herhangi bir içeriğe rastlanılmadı. 

Sanatçı Cem Yılmaz'ın Twitter hesabı incelendiğinde buna benzer mizah amaçlı içeriklerin paylaşıldığı anlaşıldı. Mizah amaçlı yapılan bu paylaşımların çoğu zaman kullanıcılar tarafından gerçek olarak algılandığını görüyoruz.

- Peki Mars'ta su var mı?

 NASA tarafından 2015'te yapılan açıklamada Mars'ta sıvı suyun aktığına dair kanıtlar doğrulandı. Mars'ın jeolojisini ve iklimini incelemek için ve yüzey görevlerinden dünyaya veri aktarımı sağlamak amacıyla tasarlanan yörünge uzay aracı Mars Reconnaissance Orbiter'dan (MRO) elde edilen bulgularla Mars'ta sıvı suyun aktığına dair en güçlü kanıtların bulunduğu açıklanmıştı. 

Keşif uzay aracının radarıyla 2016'da gerçekleştirilen keşifte Mars'ın Utopia Planitia bölgesinde 375 bin kilometrekarelik buz tabakasının bulunduğu duyurulmuştu. MRO'yu kullanan araştırmacılar Mars'taki çatlak, çukurlu düzlüklerin altında donmuş halde Superior Gölü kadar su bulunduğunu duyurmuşlardı. 

NASA 8 Şubat 2023'te Mars'ta suyun varlığına dair en güçlü kanıtın bulunduğunu bildirdi. NASA'nın Curiosity isimli uzay aracı Mars'ın kuru olduğu tahmin edilen bölgesinde eski bir gölün izine rastladı. Su dalgalarına dair şimdiye kadar bulunan en net keşif olduğunu aktardı. California’daki Jet İtki Laboratuvarı’nda proje sorumlusu Ashwin Vasavada, şimdiye kadar suyun varlığına dair görülmüş en son kanıt olduğunu söyledi.