ABD Başkanı Donald Trump, 22 Haziran 2025 tarihinde İran’ın nükleer altyapısına yönelik bir askeri operasyon gerçekleştirildiğini duyurdu. 

Missouri’den havalanan B-2 Spirit bombardıman uçaklarının, 18 saatlik uçuşun ardından Natanz ve Fordo Nükleer Tesislerine yönelik sığınak delici mühimmatlarla saldırı düzenlediği bildirildi. ABD'li kaynaklara göre bu operasyonda, yaklaşık 14 ton ağırlığındaki GBU-57 (MOP) bombaları kullanıldı.

Eş zamanlı olarak bölgedeki denizaltılardan fırlatılan yaklaşık 30 adet Tomahawk füzesi; Natanz, İsfahan’daki yer üstü tesislerini, enerji nakil hatlarını ve komuta kontrol merkezlerini hedef aldı. Operasyon sonrası hazırlanan raporlarda, yer altındaki ana santrifüj salonlarında ağır hasar meydana geldiği, ancak radyasyon sızıntısı saptanmadığı belirtildi.

Uydu görüntüleri güçlendirme çalışmalarını ortaya koydu

Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü (ISIS), Natanz Nükleer Tesisi’nin bulunduğu Tahran yakınlarındaki Kazma Dağları'ndaki tünel kompleksine ait 10 Şubat tarihli yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinin yer aldığı bir raporu kamuoyuyla paylaştı. 

Yayımlanan rapor, tesisin derinliklerine inen iki ana tünel girişinde savunma ve tahkimat kapasitesini artırmaya yönelik çalışmalarının sürdüğünü belgeledi.

Bölgedeki hareketliliği gün yüzüne çıkaran uydu görüntüleri; tesis genelinde ekskavatörler, hafriyat kamyonları, beton mikserleri ve vinç gibi çok sayıda ağır iş makinesinin aktif bir operasyon yürüttüğünü ortaya koydu. (Şekil 1)

10 Şubat tarihli kayıtlar, sahadaki güçlendirme faaliyetlerinin detaylarını da gün yüzüne çıkardı. ISIS'in görüntü analizlerine göre, batı tünel girişi uzantısında beton dökme işlemlerinin sürdüğü tespit edildi. Aynı zamanda doğu tünel girişlerinden birinin üzerine kaya ve toprak yığılarak zeminin düzlendiği ve yapının gizlenerek güçlendirildiği gözlemlendi. (Şekil 2-3)

ISIS raporunda, geçtiğimiz Aralık ayında tünel girişinin uzantısına betonarme bir başlık yapısı eklendiği kaydedildi. Hava saldırılarına karşı direnci artırmak amacıyla; kaya, toprak veya beton katmanlardan oluşan ilave bir koruyucu tabaka şeklinde tasarlanan bu yapı, bölgedeki tahkimatın güçlendirildiğini gösteriyor. Ayrıca, doğu tünel girişi yakınındaki malzeme yığınları, sahadaki faaliyetlerin henüz tamamlanmadığına ve çalışmaların sürdüğüne işaret ediyor. (Şekil 4)

Saha çevresindeki yoğun iş makinesi hareketliliği ve biriken malzeme stokları, uzmanlar tarafından tesisin henüz operasyonel aşamaya gelmediği şeklinde değerlendiriliyor.

Buna karşın, son iki ayda tünel girişlerinde gözlemlenen küçük ve kapalı kasa araç trafiği, İran’ın tünel kompleksinde iç donanım sürecine geçtiğine dair güçlü bir işaret olarak görülüyor.

Ancak rapora göre Haziran 2025'te nükleer programa yönelik gerçekleşen saldırıların ardından, İran'ın bu stratejik hedefleri hayata geçirebilecek ekipman kapasitesine sahip olup olmadığı belirsizliğini korumaya devam ediyor.