"Torba kanun" teklifine kişisel veri gizliliğinin korunması maddesi eklendi

TBMM

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülen "torba kanun" teklifine kişisel verilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin madde eklendi.

Teklife eklenen madde, Resmi Gazete'de yayımlanan ancak Anayasa Mahkemesi tarafından "yasal düzenlemeyle getirilmeli" gerekçesiyle iptal edilen, kişisel verilerin işlenmesi ve gizliliğinin korunmasına ilişkin yönetmeliği kapsıyor. Madde ile Elektronik Haberleşme Kanunu'nda değişiklik yapılıyor.

Kabul edilen maddeye göre, kişisel verilerin işlenmesinde; hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olması, doğru ve gerektiğinde güncel olması, belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenmesi, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olması ile işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilmesi ilkelerine uyulacak. 

Elektronik haberleşmenin ve ilgili trafik verisinin gizliliği esas olacak. İlgili mevzuatın ve yargı kararlarının öngördüğü durumlar haricinde, haberleşmeye taraf olanların tamamının rızası olmaksızın haberleşmenin dinlenmesi, kaydedilmesi, saklanması, kesilmesi ve takip edilmesi yasak olacak.

Elektronik haberleşme şebekeleri, haberleşmenin sağlanması dışında, abonelerin terminal cihazlarında bilgi saklamak ya da saklanan bilgilere erişim sağlamak amacıyla işletmeciler tarafından ancak ilgili abonelerin verilerin işlenmesi hakkında açık ve kapsamlı olarak bilgilendirilmeleri ve açık rızalarının alınması kaydıyla kullanılabilecek.

İşletmeciler, şebekelerinin abonelerine ait kişisel verilerin ve sundukları hizmetlerin güvenliğini sağlamak amacıyla uygun teknik ve idari tedbirleri alacak.

Verilerin işlenmesinde ilgili kişilerin rızası aranacak

Şeffaflığın sağlanması ve bilgilendirme kapsamında ve kamu yararının sağlanması amacıyla Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından işletmelere getirilen yükümlülüklerin yerine getirebilmesi için kişisel veriler işlenebilecek. 

Kişisel verilerin yurt dışına aktarılmasına ilişkin ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, trafik ve konum verileri, ancak ilgili kişilerin açık rızaları alınmak koşuluyla yurt dışına aktarılabilecek.

Trafik verileri, trafiğin yönetimi, ara bağlantı, faturalama, usulsüzlük, dolandırıcılık tespitleri ve benzeri işlemleri gerçekleştirmek ya da tüketici şikayetleri ile ara bağlantı ve faturalama anlaşmazlıkları başta olmak üzere, uzlaşmazlıkların çözümü amacıyla, sadece işletmeci tarafından yetkilendirilen kişilerle sınırlı kalmak kaydıyla işlenecek. Bu uzlaşmazlıkların çözüm süreci tamamlanıncaya kadar gizliliği ve bütünlüğü sağlanarak saklanacak. 

Katma değerli elektronik haberleşme hizmetlerinin sunulması ya da elektronik haberleşme hizmetlerinin pazarlanması amacıyla ihtiyaç duyulan trafik verileri ile konum verileri anonim hale getirilerek ya da ilgili abonelerin açık rızasının alınması ve sadece işletmeci tarafından yetkilendirilen kişilerle sınırlı kalmak kaydıyla belirtilen faaliyetlerin gerektirdiği ölçü ve sürede işlenebilecek.

Elektronik haberleşme hizmeti sunan şirketin işletmecileri konum verilerinin işlenmesinde abonelere bu verilerin işlenmesini reddetme imkanı sağlayacak. İlgili mevzuat ve yargı kararlarının öngördüğü durumlar haricinde, ancak acil yadım çağrıları ile afet ve acil durum hallerinde, abonelerin açık rızası aranmaksızın konum verileri ve ilgili kişilerin kimlik bilgileri işletmeci tarafından yetkilendirilen kişilere sınırlı olmak kaydıyla işlenebilecek.

Abone şikayetlerinin incelenmesi ve denetim faaliyetleri kapsamında trafik ve konum verileri ile kişisel veriler belirtilen faaliyetlerle sınırlı olmak kaydıyla işlenebilecek.

Verilerin saklanma süreleri

Kanun kapsamında sunulan hizmetlerle ilişkin olarak, veri kategorileri ile haberleşmenin yapıldığı tarihten itibaren bir yıldan daha az ve iki yıldan daha fazla olmamak üzere verilerin saklanma süreleri yönetmelikle belirlenecek.

Soruşturma, inceleme, denetleme ya da uyuşmazlığa konu olan kişisel veriler ilgili süreç tamamlanıncaya kadar; kişisel verilere ve ilişkili diğer sistemlere yapılan erişimlere ilişkin işlem kayıtları iki yıl; kişisel verilerin işlenmesine yönelik abonelerin rızalarını gösteren kayıtlar asgari olarak abonelik süresince saklanacak.

İşletmeciler, tahsilata ilişkin riskin yönetilmesi ve kötü niyetli kullanımların önlenmesi amacıyla abonelerin elektronik haberleşme hizmetlerine yönelik fatura tutarı ve ödeme bilgilerini diğer işletmecilerle paylaşabilecek ve işleyebilecek. 

Kanun kapsamında, kişisel verilerin gizliliğinin, güvenliğinin ve amacı doğrultusunda kullanılmasının temininden işletmeciler sorumlu olacak.

"Yasa dışı dinleme yapanlar yargı önünde hesap vermeli"

Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Lütfi Elvan, madde ihdasına ilişkin yaptığı açıklamada, Anayasa Mahkemesinin, söz konusu yönetmeliğin yasal düzenleme ile yapılması gerektiğine karar verdiğini, madde ihdası ile bunu gerçekleştirmek istediklerini ifade etti.

Konuşmasında yasa dışı dinlemelere değinen Elvan, bu konuda kendisinin de mağdur olduğunu, 4 yıl boyunca dinlendiğinin ortaya çıktığını belirtti.

Yasa dışı dinlemelerin belirli bir partiye değil, hemen hemen tüm partilere yönelik yapıldığını kaydeden Elvan, bu işi gerçekleştirenlerin mutlaka yargı önünde hesap vereceğini ifade etti.

Elvan, şunları söyledi:

"Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı'nda, her bir uzmanın, uzman yardımcısının, daire başkanlarının, tüm yöneticilerin yaptığı iş ve işlemlerin normalde kayıtları tutulur. Ben 2013 yılı Aralık ayında göreve başladım. 2013 yılı sonuna kadar olan yapılan iş ve işlemlerin kayıtlarının silindiği tespit edildi. Mevcut kaydedilen disklerin de parçalandığı belirlendi. Bunlarla ilgili soruşturma süreci devam ediyor. 

Ancak, 2014 yılı başında itibaren, veri güvenliğinin sağlanması amacıyla orada çok sayıda elemanın yerleri değiştirildi, görevlerinden alındı. Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı'nda çapraz kontroller yapılıyor. En alt düzeydeki uzman yardımcısından, en üst düzeydeki yöneticiye kadar, yapılan her türlü iş ve eylemlerin hepsi kayıt altında tutuluyor; herhangi bir usulsüzlük, yasa dışı eylem olursa tespit edilsin diye. 2014 yılı öncesi döneme ait olan kayıtlar silinmiş. Ama 2014 yılı başından itibaren kayıtların tamamı tutuluyor. Kim yasa dışı dinleme yapmışsa yargı önünde mutlaka hesabını vermeli. 

Dinlemelerle ilgili herhangi bir şekilde yetkilerin kötüye kullanımının tespiti halinde gereğini yaparız. Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı'nda üzerinde en hassas bir şekilde durduğumuz konu budur. Burada yapılan iş ve eylemlerin tamamı kayıt altındadır."

"Her gün yüzlerce siber saldırı oluyor"

Siber güvenlik konusuna da değinen Elvan, bu konu üzerinde de hassasiyetle çalıştıklarını ifade ederek, "Bu konuyla ilgili, başkanlığını benim yürüttüğüm kurulumuz var. Öyle şeyler oluyor ki siber saldırı yurt dışından değil de sanki yurt içinden yapılıyormuş gibi  bir takım kurumların isimleri ve hatları bile kullanılabiliyor. Maalesef bunları yaşıyoruz. Buna yönelik önlemleri almamız bizim yükümlülüğümüz. Her gün yüzlerce siber saldırı oluyor" diye konuştu.

Bu saldırılara karşı güvenliğin güçlendirilmesi gerektiğine dikkati çeken Elvan, siber güvenliğin, her bir kurumun üzerinde hassasiyetle durması gereken bir konu olduğunu kaydetti.

Teklifin 8 maddesi daha kabul edildi

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülen "torba kanun" teklifinin 8 maddesi daha kabul edildi. 

Kabul edilen maddelere göre, Türkiye Kızılay Derneği, Türkiye Yeşilay Cemiyeti ve Türkiye Yeşilay Vakfı tarafından kuruluş amaçlarına uygun olarak kullanılmak üzere ihtiyaç duyulan, mülkiyeti Hazine'ye, kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlar üzerinde 49 yıl süre ile bedelsiz irtifak hakkı tesis edilebilecek.

Söz konusu dernek, cemiyet ve vakfın, kanun yürürlüğe girmeden önce kullanma izinleri ya da kiralama işlemleri, kanun yürürlüğe girdikten sonra 49 yıl süre ile bedelsiz irtifak hakkına ya da kullanma iznine dönüştürülebilecek. 

Türkiye Kızılay Derneği'ne ait iktisadi işletmeler adına daha önceki kurumlar vergisi ve kar dağıtımına bağlı vergi kesintisi ile gecikme zammı ve vergi cezalarının; bu alacaklarla ilgili açılmış olan tüm davalardan ve tahsilinden, kanunun yayımlandığı tarihi izleyen ikinci ayın sonuna kadar vazgeçilecek.

Türkiye Yeşilay Vakfı'na, amaçlarını gerçekleştirmek üzere, her yıl Ocak ayı içinde aktarılmak üzere Sağlık Bakanlığı bütçesinde gerekli ödenek öngörülecek. Aktarılacak tutar 2015 yılında 15 milyon lira olarak, takip eden yıllarda ise her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için, Vergi Usul Kanunu'nun ilgili maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak belirlenecek.

Ödemesiz geçiş cezalarında yeni düzenleme

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'nın görevleri arasında, ulusal kamu entegre veri merkezlerine yönelik politika, strateji ve hedefleri belirlemek, eylem planlarını hazırlamak, e-devlet hizmetlerinde kullanılan verilerin ve sistemlerin barındırıldığı veri merkezlerini kamu entegre veri merkezlerinde toplamak amacıyla gerekli altyapıları kurmak da olacak.

Karayolları Genel Müdürlüğü işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine, geçiş ücreti ödemeden giriş-çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücretinin 10 katı tutarında idari para cezası verilecek. Yabancı plakalı araçlar için uygulanan bu ceza, gümrük kapılarında tahsil edilecek. 

Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen 15 gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu ceza on kat olarak uygulanmayacak.

Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, döner sermaye gelirlerinden, savaş, iç savaş, terör, kargaşa ve benzeri olağanüstü koşullara sahip ülkelerde uluslararası taşıma yaparken saldırıya uğrayıp hayatını kaybeden şoför ve beraberindeki Türk vatandaşlarının varislerine 40 bin liraya kadar ödeme yaptırmaya yetkili olacak. 

Bakanlık, Döner Sermaye İşletmesinin mali imkanları ölçüsünde olmak üzere, ticari yolcu ve eşya taşımalarında kullanılan otobüs, minibüs, kamyonet, traktör, kamyon, tanker ve çekicilerden yaşları ilgili mevzuatın getirdiği yaş sınırının üzerinde olanları devir almaya, devir alınan taşıtların sahiplerine ve karayolu yatırım projelerine ödeme yaptırmaya yetkili olacak. 

Bakanlık ayrıca, Milli Gemi Sicili ya da Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı, ticari yük taşımalarında kullanılan gemilerden cins ve nitelikleri Bakanlıkça belirlenenlerin hurdaya ayrılmasını desteklemek amacıyla yerlerine, Türkiye'de inşa edilmek, asgari 5 yıl Türk Bayraklı işletilmek ve inşasının 3 yıl içinde tamamlanmaması ya da inşasından sonra 5 yıldan önce satılması halinde, Amme Alacaklarının Tahsil ve Usulü Hakkında Kanun kapsamında tahsil edilmesi şartıyla, yeni gemilerin finansmanında kullanılmak ve hurda bedelini aşmamak üzere ödeme yaptırmaya yetkili olacak. 

Konya'nın Hadim ilçesi Dedemli Beldesi'nde Bozkır Barajı yapımından etkilenen ailelerin, belirlenecek yeni yerleşim alanına nakilleri, hak sahipliği duyurularına ilişkin usul ve esaslar Bakanlar Kurulu'nca belirlenecek. 

Denizcilik Müsteşarlığı'nın Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'deki kadro unvanında sehven ifade edilen "Gemi Sürvey Uzmanı", "Gemi Sörvey Uzmanı" olarak değiştirilecek.

Muhabir: Kubilay Çelik