TİKA Başkanı Eren: Kaynak transferinden ziyade kalite desteği ve bilgiye erişimi içeren ortaklık modeline geçmeliyiz

Anadolu Ajansının (AA) "Global İletişim Ortağı" olduğu, Belek Turizm Bölgesi'ndeki NEST Kongre Merkezi'nde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026 kapsamında "Azalan Yardımlar, Değişen Paradigmalar: Yarının Ortaklıklarını Tasarlamak" başlıklı panel düzenlendi.

Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Rahman Nurdun moderatörlüğündeki panele, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Başkanı Abdullah Eren, Bangladeş Başbakanı Dış İlişkiler Danışmanı Humaiun Kobir, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreter Yardımcısı Muavini Mueller, BM Kalkınma Programı (UNDP) Başkan Yardımcısı ve Arap Devletleri Bölgesel Bürosu Direktörü ​​​​​​​Abdallah Al Dardari, Endonezya Uluslararası Kalkınma İşbirliği Direktörü Rina Setyawati ve Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) Türkiye Ofisi Başkanı Daisuke Watanabe konuşmacı olarak katıldı.

Eren, yerelleştirmenin önemine dikkati çekti

TİKA Başkanı Eren, son iki yılda resmi kalkınma yardımlarında çok önemli bir düşüşe şahit olunduğunu ve iki yıldır arka arkaya bu yardımların yüzde 20 oranında düştüğünü belirterek, "Şu an önümüzdeki soru, ortak güvende meydana gelen erozyonu nasıl geri kazanacağımızdır." ifadesini kullandı.

Öte yandan Türkiye'nin resmi kalkınma yardımlarını bu süreçte artırdığına işaret eden Eren, "Gelecek yıllarda özellikle bu yardımlardaki düşüşün sürmesini bekliyoruz. Bu nedenle kaynak transferinden daha ziyade kalite desteği, bilgiye erişim ve özellikle deneyim paylaşımını içeren bir ortaklık modeline geçmemiz gerektiğini düşünüyorum." görüşünü paylaştı.

Eren, TİKA'nın alanda yerel kuruluşlarla yaptığı işbirliklerine dikkati çekerek, "Yerelleştirme çok önemli. Yerelleştirme perspektifine doğru ilerlememiz gerekiyor. Ancak yerel ortakları sadece uygulama sürecine değil, planlama ve karar alma süreçlerine de dahil etmeliyiz ve bu, son 35 yıldır bizim (TİKA olarak) yaptığımız şey." dedi.

"Sadece resmi kalkınma yardımlarına güvenmek artık geleceğe giden bir yol değil"

Al Dardari de paneldeki konuşmasında dünyanın çok taraflılığa ihtiyaç duyduğunun altını çizerek, son dönemde çok taraflılıkta düşüş, güvensizlikte ise artış olduğuna, BM'nin bu konuda reform yapması gerektiğine işaret etti.

BM'nin reformlara ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Al Dardari, şu ifadeleri kullandı:

"Kalkınma için yeni, yenilikçi finansman yolları bulmamız gerekiyor. Sadece resmi kalkınma yardımlarına güvenmek artık geleceğe giden bir yol değil, bu aşamada kalkınmayı terk etmek de öyle. Resmi kalkınma yardımlarını akıllıca kullanarak ve yatırımlarla birleştirerek iklim değişikliğiyle mücadele etmezsek, iklim değişikliğiyle kim mücadele edecek? Dolayısıyla yaklaşımımız kesinlikle reform, ama lütfen bugünden yatırımımızı yapın."

"Dünya siyasi ekonomisi bir şekilde değişti ve bununla birlikte çıkarlar da değişti"

Kobir de bugünkü dünyanın 30 yıl önceki geleneksel yardım faaliyetlerinin olduğu dünyadan farklı olduğunu aktararak "Parçalanmış bir dünyadayız. Dünya siyasi ekonomisi bir şekilde değişti ve bununla birlikte çıkarlar da değişti." görüşünü paylaştı.

Krizlerdeki yardımların sürekliliği için yeni reformlara ihtiyaç duyulduğunu vurgulayan Kobir, "Yardımlardaki geleneksel bakış açısı öldü. Artık böyle bir yardım yöntemi yok." dedi.

Setyawati ise resmi kalkınma yardımlarının geleceğinin ortaklığa bağlı olduğunu belirterek, "Geleneksel, bağışçı odaklı modelin artık yeterli olmadığını görüyoruz. İhtiyacımız olan şey, daha eşit, daha çevik ve daha sağlam temellere dayanan ortaklıklardır. İşte bu noktada üçlü işbirlikleri çok önemli hale geliyor." diye konuştu.

Watanabe ise konuşmasında Türkiye ve Japonya arasında yapılan işbirliklerine dikkati çekerek, "Çok taraflılık genellikle çok taraflı kurumlarla ilgili bir mevzu olarak anlaşılıyor ancak ben çok taraflılığın daha kapsamlı ve daha basit bir şekilde tarafların birlikte çalışması olarak nitelendiriyorum." yorumunda bulundu.