Platform çalışanları için küresel standartları belirleyen ILO Sözleşmesi kabul edildi

Atalay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Cenevre'de gerçekleştirilen 114. Uluslararası Çalışma Konferansı kapsamında dün platform çalışanları için küresel standartları belirleyen ILO Sözleşmesi'nin, delegelerin 406 "evet", 8 "hayır" ve 36 "çekimser" oyuyla kabul edildiğini bildirdi.

Yapılan elektronik oylamada kendisinin Türkiye Çalışan Delegesi olarak "evet" oyu verdiğini vurgulayan Atalay, Türkiye'den hükümet ve işveren delegelerinin de sözleşmenin kabulü yönünde oy kullandığını söyledi.

Atalay, "Platform Ekonomisinde İnsan Onuruna Yakışır İş Sözleşmesi'nin (2026)" onay sürecinin tamamlanmasının ardından kabul eden ülkelerde yürürlüğe gireceğini aktardı.

"Platform çalışanları ağır sorunlarla karşı karşıya"

Teknolojinin gelişmesiyle çalışma hayatında yeni istihdam modellerinin ortaya çıktığına, platform ekonomisinin milyonlarca insanın geçim kaynağı haline geldiğine dikkati çeken Atalay, şunları kaydetti:

"Bu yeni çalışma biçimi, ciddi hak kayıplarını ve güvencesizlikleri de beraberinde getirdi. Dijital platformlar, uygulamalar veya çevrim içi aracılar üzerinden iş alan, hizmet sunan ve gelir elde eden, yemek ve hızlı teslimat kuryeleri, motokuryeler, ev ve bakım hizmeti verenler, e-ticaret dağıtım çalışanları, kargo ve lojistik dağıtıcıları, yolcu taşıyan sürücüler, evden veya uzaktan dijital hizmet sağlayan çalışanlar, serbest çalışma modeliyle dijital platformlar üzerinden görev alan kişiler ve benzeri platform ekonomisi çalışanları önemli sorunlarla karşı karşıya kalmaktaydı. Platform çalışanları, sosyal güvenlik kapsamı dışında bırakılma, uzun çalışma süreleri, gelir güvencesinin bulunmaması, sosyal haklardan yoksun bırakılma, iş sağlığı ve güvenliği riskleri, trafik kazaları nedeniyle yaşanan ölümler, tek taraflı sözleşme değişiklikleri ve hiçbir etkin denetim olmaksızın hesaplarının kapatılabilmesi gibi ağır sorunlarla karşı karşıya."

Atalay, platform çalışanlarının önemli bir bölümünün fiilen bir işverene bağlı olarak çalışmasına rağmen, farklı statüler altında değerlendirilerek işçi haklarından uzak tutulabildiğini belirtti.

Atalay, şu ifadeleri kullandı:

"Bu durum sendikal örgütlenme, toplu pazarlık hakkı, sosyal güvenlik ve güvenceli çalışma hakkı açısından önemli sorunlar yaratmaktadır. Bu nedenle 114. Uluslararası Çalışma Konferansı kapsamında kabul edilen 'Platform Ekonomisinde İnsana Yakışır İş Sözleşmesi (2026)', milyonlarca platform çalışanı açısından tarihi bir kazanımdır. Kabul edilen bu yeni Sözleşme, platform çalışanlarının temel haklarının korunması ve insana yakışır çalışma koşullarına kavuşması açısından önemli bir küresel standart oluşturmaktadır."

"Önemli olan sözleşmenin tüm ülkelerce onaylanıp uygulanması"

Kabul edilen sözleşme ile platform çalışanlarının sendikal örgütlenme ve toplu pazarlık gibi temel çalışma haklarından yararlanması güvence altına alınacağına dikkati çeken Atalay, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Çalışanların gerçekte işçi olduğu durumlarda yanlış biçimde bağımsız çalışan olarak gösterilmesinin önüne geçilecek. Platform hesaplarının keyfi şekilde kapatılması veya askıya alınmasına karşı koruma sağlanacak. Yapay zeka ve algoritmalar yoluyla alınan kararlar şeffaf ve denetlenebilir olacak. Ücretlerin zamanında ödenmesi, asgari ücretin altında gelir elde edilmemesi ve sosyal korumaya erişim konusunda önemli güvenceler sağlanacak.

Ayrıca, platform çalışanlarının sosyal güvenlik kapsamına alınması, kişisel verilerinin korunması, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınması, şiddet ve tacize karşı korunmaları da Sözleşme kapsamında güvence altına alınmakta."

"Emeğin ve alın terinin olduğu her yerde mücadelemizi sürdüreceğiz"

TÜRK-İŞ olarak çalışma hayatının hangi alanında olursa olsun emeğiyle geçinen herkesin güvenceli, sağlıklı ve insan onuruna yakışır koşullarda çalışmasını savunduklarını vurgulayan Atalay, şunları kaydetti:

"Teknolojik gelişmeler, çalışanların haklarını ortadan kaldırmanın değil, daha adil, daha güvenli ve daha insani bir çalışma düzeni kurmanın aracı olmalıdır. Platform çalışanlarının yaşadığı sorunların çözümü için kabul edilen bu sözleşme önemli bir başlangıçtır. Ancak asıl önemli olan, sözleşmenin başta ülkemiz olmak üzere tüm ülkeler tarafından en kısa sürede onaylanması ve etkin biçimde uygulanmasıdır. Bu tarihi adımın tüm platform çalışanlarına hayırlı olmasını diliyor, emeğin ve alın terinin olduğu her yerde çalışma haklarının korunması için mücadelemizi sürdüreceğimizi kamuoyunun bilgisine sunuyoruz."