İstanbul'da düzenlenen foruma, Birleşmiş Milletler (BM) Engelli Kişilerin Hakları Özel Raportörü Heba Hagras, AK Parti Erzurum Milletvekili Fatma Öncü, İsviçre Ulusal Konsey Üyesi Christian Lohr, Cezayir Ulusal Halk Meclisi Üyesi Farida İlimi Haddouche, Kenya Senato Üyesi Catherine Mumma ile çok sayıda ülkeden parlamento başkanı, başkan yardımcısı ve parlamenter katıldı.
BM Engelli Kişilerin Hakları Özel Raportörü Hagras, burada yaptığı konuşmada, engelli bireylerin haklarına yönelik yasal çerçeveleri geliştirmenin, bunların gözetimini yapmanın ve demokrasinin savunuculuğunu yapmanın parlamentoların görevi olduğunu belirtti.
Dünya genelinde engelli bireylerin bakımına yönelik sorumlulukların çoğu zaman kadınlara yani anneler ve kız çocuklarına düştüğüne dikkati çeken Hagras, bu durumun cinsiyet eşitsizliğini artırıp engelli bireylerin de bağımsızlığını kısıtladığını ifade etti.
Hagras, "Engelli bireyler, özellikle engelli kadınlar parlamentoda olduğunda, kurumların temsiliyet gücü daha yüksek, daha dayanıklı ve daha duyarlı oluyor. Onların katkısı tartışmaları, müzakereleri güçlendiriyor ve aynı zamanda siyasetin her vatandaşın deneyimlerini yansıttığından emin oluyor." dedi.
Arap Engelliler Örgütü Kurucusu Nawaf Kabbara, telekonferans yoluyla yaptığı konuşmada, dünya genelinde yaklaşık 1,3 milyar insanın fiziksel ya da zihinsel engelinin bulunduğunu belirterek bunun da dünya nüfusunun yüzde 16'sına tekabül ettiğini kaydetti.
Engelli bireylerle hem bütçe tahsisi hem de program tasarımı konularında istişare halinde olunması gerektiğini vurgulayan Kabbara, "Bütçe olmadan bir yasa, bir söz sadece. Bütçe olmayan bir kapsayıcılık da ayrımcılık aslında." diye konuştu.
Kabbara, dünya genelinde bütün engelli bireylere siyasete katılmaları, seçimlere girmeleri, parlamentoda olmaları ve değişimi tetiklemek için içeriden çalışmaları çağrısında bulunarak "Hiçbir parlamento, engelli bireyler dahil edilmediği sürece biz herkesi temsil ediyoruz diyemez." ifadesini kullandı.
AK Parti Erzurum Milletvekili Öncü ise parlamenter diplomasinin farklılıkların ayrışma sebebi değil, ortak çözüm üretmenin zemini olduğunu dünyaya gösteren en güçlü araçlardan biri olduğunu söyledi.
Engelli bireylerin hakları ve bu hakların güçlendirilmesi konusunun bir sosyal politika başlığının ötesinde olduğunu belirten Öncü, bu konunun doğrudan doğruya insan onuru, eşit yurttaşlık, demokratik meşrutiyet ve adil bir temsil meselesi olduğunu vurguladı.
Öncü, engelli bireylerin çoğu zaman karar alma süreçlerinde yeterince yer almadığını hatırlatarak "Bir kişinin engeli onun eğitimine, temsiline, çalışmasına, üretmesine, seçmesine, seçilmesine, diplomasi yürütmesine, hukuk alanında varlık göstermesine, siyasette söz sahibi olmasına engel olmamalıdır. Engelli bireyler hayatın kenarında değil, tam merkezinde yer almalıdır. Parlamentolarda, üniversitelerde, kamu yönetiminde, uluslararası platformlarda ve diplomatik alanlarda görünür ve etkili bir biçimde var olmalıdır." dedi.
Öncü, hazırlanacak rapor ve devamında şekillenecek çözüm çerçevesinin parlamentolara yol göstermeyi, yasa yapımında daha kapsayıcı, daha erişilebilir ve daha adil bir siyasi düzenin nasıl inşa edileceğine ilişkin ortak bir irade ortaya koymayı hedeflediğini kaydetti.
Demokratik hayatın, kimsenin dışarıda bırakılmadığı ölçüde güçlü olduğunu savunan Öncü, "Engelliler toplumun kenarında değil, merkezindedir. Sessiz kalması beklenen değil, söz söyleyen, temsil edilen değil, bizzat temsil eden, yalnızca yararlanan değil, yön veren aktörlerdir." değerlendirmesinde bulundu.
Kenya Senato Üyesi Mumma, ülkesinin parlamenterlerinin engelli bireylerin temsilinin güçlendirilmesi ve haklarının somut düzenlemelerle güvence altına alınması amacıyla kapsamlı bir yasal reform sürecine imza attığını aktardı.
Son düzenlemelerle birlikte Kenya Senatosu’nda iki Ulusal Meclis’te iki engelli milletvekilinin bulunduğunu belirten Mumma, engelli bireylerin yasama süreçlerine katılımının engelli bireyler için daha iyi kanunlar konmasını sağladığını belirtti.
Mumma, yapılan düzenlemeler kapsamında Kenya'da hem kamuda hem de özel sektörde engellilerin dahil edilmesinin zorunlu bir hale getirildiğini ve engellilerin 5 yıl erken emekli olabildiklerini aktardı.
İsviçre Ulusal Konsey Üyesi Lohr, parlamentoların kendi bakış açılarını, deneyimlerini paylaştığında, tavsiyelerde bulunduğunda önemli değişikliklerin görülebileceğini belirtti.
Lohr, bu paylaşımların taslak kararın yazılı metinden çıkıp, birçok insanın hayatını değiştirecek bir belge haline gelebilmesi için önemli olduğunu vurguladı.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
PODCAST
