MSB arşivindeki tarihi belgeler Çanakkale Savaşları'na ışık tutuyor

Milli Savunma Bakanlığının (MSB) arşivinde, Çanakkale Muharebelerinde Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve diğer komutanlar tarafından verilen direktiflerin de arasında bulunduğu birçok belge yer alıyor.

MSB'nin resmi internet sitesindeki "Arşiv ve Askeri Tarih Daire Başkanlığı" sekmesi başlığı altında yer alan "Belgeler" kısmında Çanakkale Muharebelerine ilişkin belgeler paylaşıldı.

Bu belgelerden ilki, 2 Şubat 1915 tarihli ve saat 08.30'da, "Çanakkale Boğazı Müstahkem Mevki Komutanlığı Harp Ceridesi" tarafından alınan yazı oldu.

Söz konusu belgede şunlar kaydedildi:

"Müstahkem Mevki Komutanlığına bağlı Çanakkale Limanı'nda bulunan Peleng-i Derya, Aydın Reis, Nusret, İskenderun, Barika-i Zafer, Sivrihisar gemileri bir filo teşkil edecektir. Filo komutanı görevi Peleng-i Derya süvariliğince yerine getirilecektir. Diğer gemiler Müstahkem Mevki Komutanlığı ile haberleşmeyi filo komutanlığı vasıtasıyla yapacaklardır. Yalnız nöbetten dönen gemi, raporunu doğrudan doğruya komutanlığa gönderecek, diğer konular için filo komutanlığına müracaat edeceklerdir. Peleng-i Derya nöbette bulunduğu müddetçe, Aydın Reis süvarisi filo komutanlığına vekalet edecektir. Peleng-i Derya dönüşünde, olmadığı süre içindeki durum hakkında kendisine bilgi verecektir."

Diğer bir belge ise 4 Mart 1915 tarihinde "Müstahkem Mevki Komutanlığı"na 19'uncu Tümen Komutanı Mustafa Kemal imzasıyla iletilen yazı oldu.

Söz konusu yazıda şu ifadeler yer aldı:

"Düşmanın Seddülbahir'de yaptığı çıkarma hareketi geri püskürtülmüştür. Seddülbahir iskelesine kadar taranmıştır. Düşman, zırhlılarıyla Kumkale'yi bombardıman etmektedir. Seddülbahir karşısında bazı nakliye gemi ve sandalları, Sarıtepe karşısında da dört direkli kırmızı bacalı bir nakliye gemisi bulunmaktadır. İki düşman zırhlısı Saros Körfezi'nden gelmektedir. Tümen, iki alay ve dağ bataryasıyla Sarafim Çiftliği ile Kayaltepe arasındadır. Bir alay, Alçıtepe ile Andarya Çiftliği arasına gönderilmiştir. Ben Kirte'deyim. Arz ettiğim tertibatı, gece, durum belirginleşinceye kadar muhafaza edeceğim. Seddülbahir iskelesi Erenköy tarafından daha iyi görüleceğinden bu hususa dikkat edilerek, bana süratle bilgi vermek üzere, ilgililere emir verilmesini arz ederim."

"Nusret vukuatsız 26 torpil döktü"

Belgeler arasında Çanakkale Savaşları'nın sembollerinden "Nusret Mayın Gemisi"nin faaliyetlerine ilişkin bilgilerin bulunduğu bir yazı da yer aldı.

"Çanakkale Boğazı Müstahkem Mevki Komutanlığı Harp Ceridesi" tarafından 8 Mart 1915 tarihinde ve saat 05.00'te yazılan metinde şu ifadeler kullanıldı:

"Torpil gemisi Nusret, Karanlık Liman'a gidip 100 metre arayla vukuatsız 26 torpil döktü. Saat: 07.30. Nusret, arkasında torpil motoru olduğu halde Kepez Burnu'ndan göründü. Geri dönüyor. Sis ve yağmur saat 10.00'a kadar devam etti."

Çanakkale Savaşı'nda Arıburnu ve Anafartalar bölgesini kapsayan Kuzey Grubu Komutanlığı görevini yürüten Mehmet Esat Bülkat Paşa'nın 27 Temmuz 1915 tarihinde kaleme aldığı yazı da belgeler arasında yer aldı.

"Kuzey Grubu Karargahından Tayfur'da 4'üncü Süvari Alay Komutanlığına" yazılan yazıda şunlar kaydedildi:

"Düşmanın yeniden bir çıkarma hareketine hazırlanmakta olduğu duyumu alınmıştır. Karaya asker çıkarılması en az ihtimali bulunan bölge sizin bölgedir. Düşmanın bazı gösterişler yapma ihtimali vardır. Bölgenizde karaya çıkılabilecek yerleri elinizdeki kuvvetle daha güçlü olarak tutunuz. Bu maksatla her iki ata bir asker tahsis ederek geri kalan süvari askerini yaya tertip ve düzende sahil korumasına tahsis ediniz"

Albay Mustafa Kemal'den "Cephe Emirleri"

Bu belgelerden biri de "Cephe Emirleri" başlığıyla 15 Eylül 1915'te Anafartalar Grubu Komutanı Albay Mustafa Kemal imzasıyla "Mürettep Süvari 4'üncü Alay Komutanlığına" yazılan evrak oldu.

Evrakta şu ifadeler kullanıldı:

"Bölgenizdeki Koyun Limanı diğerlerinden önemli olduğundan, bu limanın müdafaası için sahilde bir bölük bulundurulacak ve tahkim edilecektir. Bu bölüğün hayvanlarının Karainebeyli'de bırakılacak, hayvanlara bakmak üzere üç hayvana bir asker hesabıyla bölükten asker görevlendirilecektir. Bir bölüğün Karainebeyli ile Koyun Limanı yolu arasında uygun bir yerde ihtiyat, ayrıca Karainebeyli'de de bir bölük bulundurulacaktır. Diğer limanlara yeterli miktarda kuvvet ayrılacaktır. Yeni tertibat krokisi 17 Eylül 1915 akşamına kadar gönderilecektir. Limanların savunması mutlaka sağlanacak ve görevli birlik geceleri deniz kenarındaki sahil siperlerini işgal edecektir. Buralardan düşman ancak çete halinde küçük kuvvetler çıkarmaya teşebbüs edebileceğinden, harekat kesinlikle sahilde önlenecektir."

Söz konusu belgelere, MSB'nin resmi internet sitesi üzerinden erişim sağlanabiliyor.