Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla düzenlenen Türkiye Yapay Zeka Zirvesi'nde "Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı" açıklandı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, burada yaptığı konuşmada, yapay zekayı kendi değerleriyle geliştiren, üreten, güvenilir ürün ve hizmetlere dönüştüren, insanlığın ortak faydasına sunan bir Türkiye hedefiyle hazırlanan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı’nın ülkeye, millete ve oluşturacağı etkiyle insanlığa hayırlı olması temennisinde bulundu.
Son 23 yılda teknoloji ve inovasyonda büyük atılımlar gerçekleştirildiğini bildiren Kacır, "AR-GE ve inovasyon odaklı kalkınmamızı mümkün kılan kapsamlı bir teknoloji altyapısı inşa ettik. Bugün 114 teknoparkımızda 13 binden fazla teknoloji girişimi sayıları 1700'ü aşan AR-GE ve tasarım merkezlerimizde mühendislerimiz, araştırmacılarımız, tasarımcılarımız ve müteşebbislerimiz yenilikçi çalışmalara imza atıyor." diye konuştu.
Kacır, kapsamlı AR-GE teşvikleriyle, 2002'de 1,2 milyar dolar olan Türkiye'nin AR-GE harcamalarını 19,9 milyar dolara yükselttiklerini, AR-GE personeli sayısının da aynı dönemde 29 binden 311 bine yükseldiğini söyledi.
"Kritik teknolojilerde tam bağımsız Türkiye" yürüyüşüyle inşa ettikleri altyapının ve teknoloji ikliminin ilk meyvelerini savunma sanayisinde aldıklarını dile getiren Kacır, şunları kaydetti:
"Yenilikçi teknolojilerin oyun değiştirici rolünü erken zamanda keşfederek ülkemizi yeni nesil savunma sistemlerinde dünyada öncü konuma taşıdık. Bazı ülkelerin on milyarlarca dolar sarf ederek on yıllar içinde oluşturabildiği kabiliyetleri, geleceğin teknolojilerine odaklanan bir yaklaşımla, çok daha maliyet etkin yollarla ve çok daha kısa sürede kazandık. Türk mühendislerinin, teknisyenlerinin alın ve akıl terinin eseri savunma ürünleri savaş sahasını ve jeopolitik dengeleri değiştirir hale geldi. Teknolojide yaşanan paradigma değişimlerinin ülkemiz için sunduğu avantajları değerlendirerek Türkiye'yi teknoloji geliştirmede hak ettiği konuma taşımaya kararlıyız. Savunma sanayisindeki başarılarımızdan elde ettiğimiz tecrübeyle, mobiliteden uzaya, her alanda yüksek katma değer üreten bir ülke olmanın adımlarını atıyoruz."
Bakan Kacır, 60 yıllık yerli ve milli otomobil hayalinin elektrikli ve akıllı otomobil Togg'la gerçeğe dönüştürüldüğünü, uzayı ülke adına yeni bir atılım sahası haline getirmek üzere Milli Uzay Programı'nı hayata geçirdiklerini, TÜRKSAT 6A ile uydu teknolojilerinde dünyada ilk 11 ülke arasına girdiklerini dile getirdi.
Yapay zekanın teknolojik dönüşümün en kritik unsuru olduğuna işaret eden Kacır, yapay zeka teknolojilerinin veriyi bilgiye, bilgiyi öngörüye, öngörüyü ekonomik ve toplumsal değere daha hızlı, isabetli ve etkin dönüştürmeye imkan tanıdığını aktardı.
Kacır, yapay zekanın vaadettiği verimlilik ve katma değer artışının yanında sunduğu stratejik gücün, küresel ölçekte sermayenin, yeteneğin ve AR-GE yatırımlarının bu alana yönelmesini hızlandırdığını belirterek, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Geçtiğimiz yıl dünyada yapay zeka yatırımlarının 1,5 trilyon dolar seviyesine ulaşması ve üretken yapay zekanın kısa sürede oluşturduğu ekosistem, önümüzdeki dönemde yapay zekanın küresel ekonomide oynayacağı rol hakkında ipucu veriyor. Yapay zekanın sunduğu imkanların yanında, beraberinde getirdiği riskleri de tespit edip, bunlara karşı güçlü önlemler almak durumundayız. Küresel rekabetin 'teknoloji savaşları' olarak ifade edilen sert bir zeminde sürdüğü günümüzde yapay zekanın teknolojik gelişimine yön veren ülkelerin korumacı ve hegemonik politikaları, ülkeler arasındaki dijital uçurumu daha da derinleştiriyor. Mevcut tabloda kendi verisini koruyamayan, kendi modellerini geliştiremeyen, kendi dijital altyapısını kuramayan ülkeler bu yeni düzende ancak başkalarının teknolojisini besleyen birer veri tarlasına dönüşme riskiyle karşı karşıyadır. Yapay zekanın güvenli, adil, etik ve sorumlu biçimde kullanımı konusunda dünyadaki tüm tarafların üzerinde mutabık kaldığı, bağlayıcı ve hakkaniyetli bir küresel zemin henüz oluşmuş değil. Bu boşluk, veri mahremiyetinden algoritmik önyargılara, dezenformasyondan siber tehditlere, emek piyasalarındaki dönüşümden kültürel tek tipleşmeye sayısız risklerin önünü açıyor."
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, özellikle yaygın biçimde kullanılan modellerin, insanlığı belirli merkezlerde toplanan verilerin ortalamasına indirgemesi, farklı toplumların hafızasını, değer dünyasını, dil zenginliğini ve hayat tecrübesini göz ardı etmesinin dijital faşizme kapı araladığını ifade etti.
İnsanı merkeze almayan, adaleti gözetmeyen, mahremiyeti korumayan bir zeminde geliştirilen teknolojinin insanlığın hayrına netice üretemeyeceğini belirten Kacır, şöyle devam etti:
"Gazze'deki kardeşlerimizin maruz kaldıkları soykırım, teknolojinin ahlakla ve hukukla sınırlandırılmadığında nasıl bir yıkım aracına dönüşebileceğinin ispatı. Karşımızda duran, cevaplanmayı bekleyen soru şudur: Yapay zeka, insanlık ailesinin tümü için fayda sağlayacak mı yoksa bir avuç muktedirin emellerine mi hizmet edecek? Yapay zeka, eğitimden sağlığa, üretimden inovasyona fırsat eşitliği için yeni imkanlar mı sunacak? Yoksa gelir, refah ve kuvvet uçurumunu daha da mı derinleştirecek? Biz biliyoruz ki, kader gayrete aşıktır. Biz başkalarından daha çok çalışırsak, daha akıllıca yollar izler, hedefe daha hızlı erişmeyi başarırsak, tüm bu teknolojik dönüşümü insanlığın faydasına sunma, daha adil bir dünyayı kurabilmek adına muazzam bir imkana dönüştürebiliriz. Milli Teknoloji Hamlesi'ni gerçekleştiren, her platformda insanlık için adaletin ve merhametin bayraktarlığını yapan Türkiye, yapay zekayı vatandaşları ve tüm insanlık için refah vesilesi kılmaya hazır. Bu vizyonu gerçeğe dönüştürmek üzere son yıllarda yapay zeka alanında kurumsal kapasitemizi, insan kaynağımızı, veri ve hesaplama altyapımızı, araştırma ve girişimcilik ekosistemimizi bütüncül bir yaklaşımla güçlendirdik."
Yapay zeka alanında ülkenin ihtiyaçlarına cevap veren, küresel eğilimlerle uyumlu, sanayinin ve kamu kurumlarının kullanımına sunulabilecek teknoloji çözümleri geliştirmek amacıyla TÜBİTAK bünyesinde Yapay Zeka Enstitüsünü kurduklarını aktaran Kacır, TÜBİTAK Yapay Zeka Ekosistem Çağrılarıyla bu alanında ihtiyaç sahibi kuruluşları, teknoloji geliştiren firmaları, üniversiteleri, araştırma merkezleri ve TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsünü aynı hedef etrafında bir araya getirdiklerini ifade etti.
Kurumların somut ihtiyaçlarına çözümler üretip, yerli yapay zeka teknolojilerinin ürüne, hizmete ve ekonomik değere dönüşmesini sağladıklarını söyleyen Kacır, "Bilim, teknoloji ve yenilik ekosistemimizin aktörlerini birlikte geliştirme anlayışıyla Rekabet Öncesi İş Birliği Programını uyguluyor, Türkçe Büyük Dil Temel Modeli Sektörel Uyarlama Projesi Çağrısı’yla bu alanda ülkemizin kapasitesini güçlendiriyoruz. Sektörlerimizin yapay zeka dönüşümünü yerli teknoloji çözümleriyle hızlandıracak, Türkçe odaklı akıllı çözümleri yaygınlaştıracak projeleri hayata geçiriyoruz." diye konuştu.
Bakan Kacır, TEKNOFEST, Milli Teknoloji Uzmanlık Programları, Deneyap Teknoloji Atölyeleri, Sektör Kampüste, Yazılım Okulları, Yapay Zeka ve Teknoloji Akademisi gibi uygulamalarla gençleri yapay zeka çağının gerektirdiği yetkinliklerle buluşturduklarını bildirdi.
Yapay zekanın yakıtının veri ise o veriyi stratejik bir akla ve değere dönüştürecek olan motorun hesaplama gücü olduğunu dile getiren Kacır, bu anlayışla ülkenin veri işleme ve yüksek başarımlı hesaplama kapasitesini geliştirecek adımlar attıklarını belirtti.
Kacır, özel sektör, kamu ve üniversitelerimizin ihtiyaç duyduğu yüksek performanslı hesaplama kapasitesini genişletmek üzere hesaplama kümesi ARF'i hizmete aldıklarını anımsatarak, şunları kaydetti:
"Katıldığımız EuroHPC Ortak Girişimi sayesinde, Avrupa genelinde kurulan yüksek başarımlı hesaplama altyapılarını araştırmacılarımızın erişimine sunduk. Yapay zeka girişimlerimizin EuroHPC süper bilgisayarlarından ücretsiz yararlanmasını ve dünyanın en güçlü 20 süper bilgisayarı arasında yer alan MareNostrum 5'in işlem kapasitesine erişimini sağladık. Teşvik programı HIT-30'la yapay zeka çağının gerektirdiği donanım, yazılım ve ileri üretim altyapısını ülkemize kazandırmak üzere harekete geçtik. Bu kapsamda 1,5 milyar dolarlık destek hacmiyle ilana çıktığımız HIT-Veri Merkezi Çağrısı ile yüksek kapasiteli, güvenli ve enerji verimli veri merkezleri yatırımlarına hız kazandırıyoruz. 1,6 milyar dolar bütçeli HIT-Yapay Zeka Çağrımızla yapay zeka çözümlerini geliştirme, ölçekleme ve yaygınlaştırmada ihtiyaç duyulan bulut tabanlı altyapıların kurulumunu hızlandırıyoruz. HIT-Kuantum Çağrımızla da doğanın en temel işleyiş prensiplerini teknolojiye dönüştürerek daha hızlı hesaplama, daha hassas ölçüm, daha güvenli iletişim imkanı sunan kuantum teknolojilerinde altyapımızı oluşturuyoruz."
Milli Teknoloji Hamlesi'ni hızlandıracak kurumsal çerçeveyle Bakanlığın bu alanda özel sektörün veri, altyapı ve insan kaynağı kapasitesini artırma, girişimlerin ve AR-GE faaliyetlerinin önünü açma, destek mekanizmalarını ve mevzuat altyapısını bütüncül bir yaklaşımla şekillendirme misyonu üstlendiğini belirten Kacır, yapay zeka girişimlerinin erken aşamadan ölçeklenme sürecine ihtiyaç duyduğu finansmana erişimi kolaylaştırmak üzere girişim sermayesi fonlarına 150 milyon dolarlık kaynak yönlendirmek üzere adım attıklarını söyledi.
Kacır, ülkeyi yapay zeka alanında öncü ülkeler arasına taşımanın uzun soluklu bir bakış açısıyla, kamu kurumları, iş dünyasının ve akademinin birlikte çalışmasıyla, tüm bakanlıkların, Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığının, ilgili tüm paydaşların işbirliği içinde olmasıyla mümkün olduğunu kaydederek, şu ifadeleri kullandı:
"Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nı bu anlayışla oluşturduk. Eylem planımızın hazırlık sürecinde milletimizin, kamu kurumlarımızın, üniversitelerimizin, özel sektörümüzün ve sivil toplum kuruluşlarımızın görüş ve tecrübelerinden en üst düzeyde yararlandık. 75 bin vatandaşımızın katılımıyla gerçekleştirdiğimiz öneri anketiyle, milletimizin yapay zeka alanındaki beklentilerini ve tekliflerini aldık. İnsanlığın ortak bilgi birikimi ve uluslararası iyi uygulamaları analiz ettik. Kapsamlı dönüşüm çerçevesi sunan planımızda hareket noktamız kendi ihtiyaçlarımızı, öncelik ve değerlerimizi esas alan, insan odaklı, güvenilir ve sürdürülebilir bir yapay zeka ekosistemi inşa etmek oldu. Yapay zeka ekosisteminin enerji, hesaplama, altyapı, veri ve uygulama katmanları ile yetenek, finansman, düzenleme-güven bileşenlerini beslemek üzere eylemler belirledik."
Bugün küresel sistemde söz sahibi olma iddiasındaki ülkelerin bilgiye, insan kaynağına, veriye, altyapıya ve teknoloji üretme kapasitesine sahip olmak için büyük bir yarış içinde olduğunu söyleyen Kacır, "Türkiye, uluslararası güç dengelerini, egemenlik sınırlarını ve medeniyet yarışının kurallarını baştan aşağı yeniden yazan yapay zekayı ekonomik refahının kaldıracı ve milli egemenliğinin dijital dünyadaki güvencesi haline getirecek iddia, irade, potansiyel ve vizyona sahip." dedi.
Başkalarının önde olduğu kulvarlarda onların takipçisi olmayacaklarını vurgulayan Kacır, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Kendi yolumuzu çizecek, kendi fırsatlarımızı oluşturacağız. Yapay zekada büyük bir atılıma imza atacağımız önümüzdeki döneme güçlü şekilde adım atıyoruz. Kamu ve özel sektör işbirliğiyle sektörel veri alanları kuracak, girişimcilerimiz ve araştırmacılarımız için imkanlar sunacağız. Daha az veriyi, daha az hesaplama gücüyle, daha az enerji tüketerek işlemenin yollarını bulacağız. Bulut teknolojilerinin kullanımını artırırken, uçta hesaplama uygulamalarını da yaygınlaştıracağız. Böylelikle üretici bağımlılığını en aza indirgeyecek, veri güvenliğini artıracak ve daha maliyet etkin çözümler geliştireceğiz. Nasıl ulaştırmada ve enerjide stratejik yolların kesişim noktası olmayı başarıyorsak, dost ve kardeşlerimizle kuracağımız fiber ağlarla ve veri altyapılarıyla küresel düzeyde bir dijital merkez haline geleceğiz."
Milli Teknoloji Hamlesi'ni omuzlayan, "yapamazsınız, başaramazsınız" diyenlere aldırmadan imkansız görüleni mümkün kılmaya talip olan, özgüveni yüksek, azimli, birikimli ve çalışkan bir TEKNOFEST Kuşağı olduğunu dile getiren Kacır, "Küresel adaletsizliklere seyirci kalmayan, her platformda hakkın ve hakikatin yanında duran, sözü güçlü, gücü tesirli bir Türkiye var artık. Son 23 yılda elde ettiği asırlık kazanımlarla nice milletin kalkınma yolculuğuna ilham kaynağı olan bir Türkiye var artık. Jeostratejik konumu, siyasi ve ekonomik istikrarı, sağlam sanayi ve teknoloji alt yapısıyla yatırımcılar için en doğru adres olan bir Türkiye var artık." ifadelerini kullandı.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
