Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Çankaya Köşkü'nde düzenlenen "Türkiye Yüzyılı Perspektifinde Aile ve Nüfus Politikaları II: Yaşlı Bakım Modelleri Çalıştayı"na katıldı.
Burada konuşan Yılmaz, ülkede ortalama yaşam süresinin uzadığını, yaşlı nüfus oranının giderek arttığını, bu çerçevede yaşlılık politikalarının, bakım hizmetleri ve sosyal destek mekanizmalarının bütüncül şekilde yeniden ele alınma ihtiyacının doğduğunu söyledi.
Bu yönüyle çalıştay boyunca yapılan değerlendirmeleri ve ortak akılla geliştirilen politika önerilerini son derece kıymetli bulduklarını, bu önerilerin gelecek dönemde çalışmalarına önemli katkılar sunacağını belirten Yılmaz, şunları kaydetti:
"Son dönemlerde bir Nüfus Politikaları Kurulu oluşturduk biliyorsunuz Sayın Cumhurbaşkanımızın bir genelgesiyle. Başkanlığını ben yapıyorum. Orada ilgili tüm bakanlıklarımız, kurumlarımız var. İlk aşamada daha çok doğurganlık üzerine yoğunlaştık doğrusu. Doğurganlık hızını nasıl artırırız? Nüfusumuzu nasıl daha dinamik hale getiririz? Bu konuda da önemli kararlar alındı ve önemli adımlar atıldı. Tabii yapısal bir alandan bahsediyoruz. Bugün aldığınız kararın etkisini belki 5 sene sonra, 10 sene sonra göreceğiniz bir alandan bahsediyoruz. O konuda önemli kararlar alındı. Muhtemelen önümüzdeki Nüfus Politikaları Kurulunda yaşlılığı gündem yapacağız. İlgili tüm kurullarımızla birlikte bu konuları detaylandıracağız."
Yılmaz, Türkiye'de demografik yapının önemli bir dönüşüm sürecinden geçtiğine, yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranının her geçen yıl arttığına işaret ederek, "Bir toplumda 65 yaş üstü nüfus toplam nüfusun yüzde 10'unu aşıyorsa o topluma artık yaşlı bir toplum deniyor. Dolayısıyla Türkiye ilk defa 2023 yılında maalesef bu eşiği aşmış oldu. Projeksiyonlara baktığımızda gelecekte bunun daha da artacağını görüyoruz. 2025 yılında yüzde 11,1'e yükselmiş durumda bu oran. 2020 yılında 7 milyon 954 bin kişi 65 yaş üstündeyken, 2025 yılında bu sayı 9 milyon 583 bin kişiye ulaşmış durumda. Yani aşağı yukarı neredeyse 10 milyona yaklaşan bir nüfustan bahsediyoruz." diye konuştu.
TÜİK projeksiyonlarına göre demografik göstergelerdeki mevcut yapının devam etmesi halinde gelecek dönem yaşlı nüfusun daha da artacağını dile getiren Yılmaz, "Bu eğilimler devam ederse, işte bu politikalarımız etkili olmazsa diyelim, mevcut gidişat ileriye doğru projekte edilirse, 2030 yılında bu yaşlı nüfus oranımız yüzde 13,5'e yükseliyor. 2040 yılında yüzde 17,9'a, 2060'ta yüzde 20’ye, 2080'de yüzde 33,4'e, 2100 yılında yüzde 33,6'ya... Yani neredeyse toplumun üçte biri yaşlı nüfus haline geliyor çok uzun vadeli bir projeksiyon yaptığınız zaman." ifadelerini kullandı.
"25 yılda nüfusumuz 10 yıl yaşlanmış"
Yılmaz, nüfusun yaşlanmasıyla ilgili önemli göstergelerden birinin de "ortanca yaş" olduğuna dikkati çekerek, "2000 yılında bu ortanca yaş 24,8'miş. Bayağı bir delikanlı bir nüfusumuz varmış. 2025 yılında 34,9'a çıkmış. Yani 25 yılda nüfusumuz 10 yıl yaşlanmış. Aşağı yukarı 2,5 yılda bir, 1 yıl yaşlanan bir nüfusla karşı karşıyayız. Bu hızlı bir yaşlanma, bunun altını çizmemiz lazım. TÜİK tahminlerine göre yine mevcut eğilim devam ederse 2030 yılında bu ortalama 37,1'e, 2040'ta 41,4'e, 2060'ta 48'e, 2080'de 51,5'e, 2100 yılında ise 52,2'ye ulaşacak. Ortalama yaşımız oldukça yükselecek." değerlendirmesini yaptı.
Birkaç pilot ili seçip, yaşlı nüfusun yoğun olduğu illerde geliştirilecek proje ve faaliyetlerin Türkiye'nin geleceği adına önemli deneyimler sunabileceğini belirten Yılmaz, özellikle tek başına yaşayan yaşlı sayısındaki artışın, yerinde yaşlanma yaklaşımını çok önemli hale getirdiğini, evde ve toplum temelli bakım hizmetlerinin güçlendirilmesini gerekli kıldığını söyledi.
Yılmaz, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının, TÜİK'le "Türkiye Yaşlı Profili Araştırması" yaptığını, bireylerin yaşam koşullarına, bakım ihtiyaçlarına ve sosyal hayata katılımlarına ilişkin kapsamlı verilerin elde edildiğini aktararak, şöyle devam etti:
"Bu araştırmada enteresan rakamlar çıktı. Bunlar da bence çok önemli. İleri yaş döneminde yaşam tercihleri, 65 ve daha yukarı yaştakiler için incelendiğinde bu kişilerin yaklaşık yüzde 52'si evde bakım hizmeti görmek istiyor. Gündüzlü bir bakım hizmeti almak istiyor. Yani evinin dışında bir hizmet almak istemiyor. Yüzde 52 gibi çok ağırlıklı bir kesimin tercihi bu. Yüzde 29,6'sı yani yaklaşık yüzde 30'u da oğlunun, kızının yanında kalmak istiyor. Yani yakınlarıyla birlikte yaşlılığını geçirmek istiyor. Sadece yüzde 5,1'i huzurevine gitmek istiyor. Bu rakam bence önemli. Yani yaşlı nüfusumuzun tercihini bizim esas alacaksak tercih çok net. Huzurevi son çare diyelim. Diğer ihtimaller olmadığında düşünülmesi gereken bir çare ama öncelikli tercih edilen, kendi doğal yaşam ortamında, evinde yaşamak, burada destek almak, doğal sosyal çevresinde desteklenmek veya ailesiyle birlikte, ailenin sunduğu destek ortamı içinde yaşlılığını geçirmek. Yaşlılarımızın tercihi bu. Dolayısıyla biz de bunu esas almak durumundayız."
AK Parti hükümetlerinin iktidara geldiği 2002 yılından itibaren yaşlılık politikalarının farklı yaşlı gruplarının ihtiyaçlarını dikkate alan, hak temelli ve bütüncül bir yaklaşımla geliştirildiğini, hizmet modellerinin çeşitlendirilerek yaygınlaştırıldığını dile getiren Yılmaz, "Bu doğrultuda yaşlı bireylere yönelik yürütülen çalışmalar, yaşlılarımızın aileleriyle birlikte kendi yaşam çevrelerinde ve aktif yaşlanma anlayışı doğrultusunda hayatlarını sürdürmelerini esas almaktadır." diye konuştu.
Toplam 900 kapasiteye sahip 8 yeni huzurevi devreye girecek
Yılmaz, kurumsal bakım hizmetleri alanında son yıllarda önemli kapasite artışlarının sağlandığını, bugün kamu ve özel sektör dahil yaklaşık 30 bin yaşlı vatandaşa kurumsal hizmet sunulduğunu belirterek, bu yıl içerisinde Ankara, Diyarbakır, Edirne, Konya, Mersin, Kırıkkale, İstanbul ve Isparta illerinde toplam 900 kapasiteye sahip yeni 8 huzurevinin daha devreye gireceğini kaydetti.
2012'de başlatılan Yaşlı Yaşam Evi Projesi ile yaşlı bireylere ev ortamına yakın bakım hizmetinin sağlandığını, ailelerin bakım yükünü desteklemek amacıyla misafir bakım hizmeti uygulaması yürütüldüğünü aktaran Yılmaz, "Evde bakım yardımıyla 100 bini aşkın yaşlı bireye destek sağlıyoruz. Gündüzlü bakım ve aktif yaşam merkezleri aracılığıyla yaşlı vatandaşlarımızın sosyal hayata katılımını destekleyen çalışmalar yürütüyoruz. 2026 yılı itibarıyla 42 merkezde yaşlı bireylere hizmet sunulmaktadır." bilgisini verdi.
Yılmaz, 2016 yılında başlatılan Yaşlı Destek Programı kapsamında ise yerel yönetimlerin yaşlılara yönelik hizmet kapasitesinin güçlendirildiğini, evde bakım, psikososyal destek ve kültürel faaliyetlerin bütüncül bir yapıda sunulduğunu ifade etti.
Bu program kapsamında 105 milyon lirayı aşan bir finansman desteğinin yerel yönetimlere proje bazlı olarak sunulduğunu dile getiren Yılmaz, 123 projenin uygulandığını ve buradan yaklaşık 165 bin yaşlı vatandaşın istifade ettiğini aktardı.
Yılmaz, konuşmasını şöyle sürdürdü:
“Yaşlı bireylerimizin toplumsal yaşama aktif katılımını desteklemek amacıyla da çeşitli projeler hayata geçirilmektedir. 'Torunum Olur musun?' projesiyle huzurevlerinde kalan yaşlı bireylerimiz ile çocuk bakım kuruluşlarındaki okul öncesi çocuklarımız bir araya getirilmekte. Böylece kuşaklar arası dayanışmanın güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Bunu da daha çok artırmamız lazım. Çocuklarımızın sosyal medyada, dijital ortamda kaybolup gitmesi yerine, yaşlılarımızın o irfanıyla, birikimiyle tanışmaları ve geçmişten gelen değerlerimizi canlı yaşayan bir insandan miras almaları son derece kıymetli diye düşünüyorum.”
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
