Sivas
Çamlıbel Elektrik Dağıtım AŞ (ÇEDAŞ) tarafından geliştirilen "Havai Hat Tahmini Arıza Metrajı AR-GE Projesi" ile orta gerilim (OG) havai hatlarda meydana gelen arızalar, ek cihaza gerek duyulmadan saniyeler içinde tespit ediliyor.
Sivas'taki pilot bölgede yüzde 98 isabet oranına ulaşan sistem, havai hatlarda arızalara müdahale süresini önemli ölçüde azaltarak elektrik dağıtım hizmetinde süreklilik ve güvenliği artırıyor.
Sivas, Tokat ve Yozgat'ta 52 bin 520 kilometrekare alanda, 1,1 milyon aboneye kaliteli ve kesintisiz hizmet anlayışı ile faaliyet gösteren ÇEDAŞ, 21-22 Ağustos'ta Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği'nin (Elder) temsilcilerini ve basın mensuplarını Sivas'ta ağırladı.
Elder Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan'ın da katıldığı ziyarette, elektrik dağıtım sektöründeki son gelişmeler, enerjideki yeşil ve dijital dönüşüm konuları ele alındı.
ÇEDAŞ'ın hizmet bölgesinde hayata geçirdiği yatırımlar, sürdürülebilirlik odaklı projeler ve dijitalleşme çalışmaları detaylıca paylaşıldı.
ÇEDAŞ Genel Müdürü Mustafa Altun'un ev sahipliğinde gerçekleşen programda, Elder temsilcileri ve basın mensupları saha yatırımlarını yerinde inceleme fırsatı bulurken, şirketin müşteri memnuniyeti, teknoloji entegrasyonu, kırsal altyapı dönüşümü ve yenilenebilir enerjiye entegrasyon gibi başlıkların yanı sıra sektörde bir ilk olan "Havai Hat Tahmini Arıza Metrajı AR-GE Projesi"nin detayları paylaşıldı.
Altun burada yaptığı konuşmada, haziranda tamamlanan proje ile orta gerilim havai hatlarda gerçekleşen tek faz-toprak arızalarının konumunu, ekstra cihaz veya ekipmana ihtiyaç duymadan, şebekedeki var olan verileri kullanarak tespit edebildiklerini söyledi.
Sivas'ta belirlenen yaklaşık 536 kilometrelik pilot bölgede yüzde 98'lik isabet oranına ulaştıklarına işaret eden Altun, "Ekiplerimizin aktif olarak kullanmaya başladığı yazılım ile dağıtım şebekelerinde havai hat arızalarının tespiti ülkemizde ilk defa otomatik olarak saniyeler içerisinde yapılmış olacak. Yüzlerce kilometreyi bulan havai hatlarda, arızaları hızlıca tespit ederek ülkemizde dağıtım şebekelerinin daha güvenli ve sürdürülebilir işletilebilmesine katkı sağlamayı hedefliyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
- Saha ekiplerinin müdahale süresi kısalıyor
Altun, geliştirdikleri Havai Hat Tahmini Arıza Metrajı AR-GE Projesi ile arıza konumu belirlenirken, OG merkezlerindeki röleler üzerinden alınan güç sistemleri için geçici olay verilerinin değişiminde ortak format olarak ifade edilen COMTRADE (Common Format for Transient Data Exchange for Power Systems) verilerinin kullanıldığını söyledi.
Otomatik COMTRADE çekme yazılımı sayesinde kaydedilen verilerin hızlıca veri tabanına yüklendiğini aktaran Altun, şöyle devam etti:
"Ardından arıza tarihine göre filtreleme yapılıp ilgili veri kolaylıkla seçilebiliyor. Seçilen veri saniyeler içerisinde otomatik olarak analiz edilip harita üzerinde arıza konumunu gösteriyor. Kırsal ve engebeli arazilerde gözle yapılan arıza tespitleri bazen saatlerce sürebilmekte, kötü hava şartları bu süreci daha da zorlaştırabiliyor. Bu proje ile çok daha hızlı ve kolay aksiyon alarak hizmet sürekliliğimizi artırıyor ve saha ekiplerimizin müdahale süresini kısaltıyoruz."
Altun şirketin özelleştirme sürecinin tamamlandığı 2010'dan bugüne kadar yaptıkları çalışmalar hakkında da bilgi verdi.
Haziran 2025 TÜFE'si ile hizmet bölgesinde bugüne kadar yapılan yatırımların bu yılın sonunda 27,1 milyar lirayı bulacağını belirten Altun, sözlerini şöyle sürdürdü:
"2010'te özelleştirme süreci tamamlandığında enerji hattı uzunluğu 37 bin 153 kilometre, trafo sayısı 9 bin 880 adet, direk sayısı ise 74 bin 221'di. Bu yıl itibarıyla enerji hattı uzunluğu 51 bin 231 kilometre, trafo sayısı 14 bin 292 oldu. Haziran 2025 itibarıyla üç ildeki toplam direk sayısı 656 bin 408, toplam armatür sayısı ise 306 bin 298'e ulaşmış durumda. Düzenli yatırım, bakım ve onarım çalışmalarımız ile devraldığımız günden bu yana kesinti süre ve sayılarında ciddi iyileşmelere imza attık. Sadece son 5 yıl içerisinde ortalama kesinti süresinde yüzde 39, kesinti sıklığında ise yüzde 43 iyileşme sağladığımızı ifade etmek isterim."
- Kesintisiz ve kaliteli hizmet amaçlanıyor
Hizmet bölgelerinin yüz ölçümü ve köy sayısı olarak geniş coğrafyayı kapsadığını anlatan Altun, Sivas, Tokat ve Yozgat'ta 2 bin 401 köy ve 1013 köy bağlısı bulunduğunu söyledi.
Altun, kesintisiz ve kaliteli elektrik dağıtım hizmeti için dağlık kesimde ulaşımı olmayan yerlerden giden enerji nakil hatlarını yol kenarına alarak, herhangi bir arıza anında ulaşımı kolay güzergahlarda çalışmalar yaptıklarını anlattı.
Ekonomik ömrünü doldurmuş, ulaşımı zor, yolu olmayan bölgelerdeki kök binalarını yol kenarlarında ulaşımı kolay uygun yerlere alarak modüler dönüşüm işlemleri gerçekleştirdiklerini vurgulayan Altun, yakın dönemde kırsal kesime yönelik çalışmalara daha da ağırlık verileceğini kaydetti.
- Enerjinin Yıldızları Projesi mezun vermeye devam ediyor
Altun, enerji sektörünün yetişmiş eleman ihtiyacına yanıt üreten ve gençlerin istihdamını destekleyen "Enerjinin Yıldızları Projesi" ile ilgili de bilgi paylaştı.
Sivas Atatürk Mesleki ve Teknik Lisesi'nde önce "Yüksek Gerilim Laboratuvarı" daha sonra "Elektrik Tesisatları ve Dağıtım Dalı" adı altında eğitimlerin verildiğini dile getiren Altun, şöyle devam etti:
"Proje ile birlikte Elektrik Tesisatları ve Dağıtım Dalı'ndan mezun olanların sayısı da arttı. Proje kapsamında Sivas Atatürk Mesleki ve Teknik Lisesi'nden mezun olan 104 öğrenciden 30'u ÇEDAŞ'ta işe başlarken hali hazırda 23 mezun öğrenci çeşitli pozisyonlarda ÇEDAŞ'ta çalışmaya devam ediyor."