Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Yapay Zeka Politikaları Derneği (AIPA) tarafından düzenlenen, Anadolu Ajansının global iletişim ortağı olduğu "AI Tomorrow Summit 2026" etkinliğinde, "Türkiye Yüzyılı'nda Ticaretin Yapay Zeka Dönüşümü" isimli oturumda konuştu.
AI Tomorrow Summit etkinliğinin 11'incisinin düzenlendiğine işaret eden Bolat, "Yapay zeka, artık milli egemenliğin, ekonomik rekabet gücünün ve dış ticaret kapasitesinin temel belirleyicilerinden biri haline geldi." diye konuştu.
Bolat, Türkiye'nin mal ihracatında orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin payının yüzde 44'e yükseldiğine dikkati çekerek, "Türkiye, artık savunma sanayisi ürünleri, makine, elektrik, elektronik ihraç ediyor, yılda 6 milyar dolar da bilişim, yazılım alanında ihracat yapıyor." ifadesini kullandı.
Verinin artık en stratejik ham madde olarak kabul edildiğini belirten Bolat, veri işleme ihtiyacının yüzde 90'ından fazlasının henüz karşılanmadığını söyledi.
Bolat, yapay zekanın maliyetlerinden birisinin, veri merkezlerinde ısınan işlemcilerin soğutulması için harcanan su kaynakları olduğunu bildirerek, güncel araştırmalara göre 100 kelimelik tek bir yapay zeka komutunun, sunucuların soğutulması için yaklaşık 519 mililitre tatlı su tükettiğini anlattı.
Yapay zeka donanımlarının üretiminin, lityum, kobalt, galyum gibi nadir toprak elementlerine bağımlı olduğuna işaret eden Bolat, bu alandaki en kritik stratejik riskin, arzdan ziyade işleme kapasitesinin belirli ülkelerde yoğunlaşması olduğunu kaydetti.
Bolat, bu dönemin 'teknoloji yüzyılı' olduğuna işaret ederek, "Türkiye Yüzyılı, ticaret, ulaştırma, lojistik, bağlantısallık yüzyılı diyoruz. Türkiye Yüzyılı aynı zamanda teknoloji yüzyılı olmak zorundadır, vizyonumuz budur. Devlet ve hükümet olarak en büyük önceliğimiz, teknolojiyi sadece tüketen değil, üreten, geliştiren ve küresel çapta yöneten bir konuma ulaşmak. Bu vizyonla devletimizin genelde yüksek teknoloji yatırımlarına, özelde yapay zeka ekosisteminin gelişimine, yerli yazılımlara ve AR-GE faaliyetlerine güçlü destek verdiğini vurgulamak isterim." değerlendirmelerinde bulundu.
Bakanlık olarak yaşanan bu teknolojik devrimi dışarıdan seyretmediklerini anlatan Bolat, yapay zekayı iş yapış biçimlerinin merkezine yerleştiren bir vizyon ve anlayışla çalıştıklarını bildirdi.
Bolat, Türkiye'nin, uluslararası yapay zeka hazırlık endekslerinde yüksek gelişim potansiyeline sahip ülkeler arasında yer aldığını belirterek, "Türkiye'mizin güçlü e-Devlet yapısı, kamu hizmetlerindeki dijitalleşme tecrübesi, savunma sanayisindeki teknoloji birikimi ve genç girişimci ekosistemi ile bu alanda çok önemli bir kapasiteye sahip olduğunu memnuniyetle söyleyebiliriz." dedi.
Yapay zekanın başlı başına bir alan olmasının dışında ekonomik değer üretme kapasitesinin artırılmasının en kritik gündemlerinden biri olduğuna dikkati çeken Bolat, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Yapay zekanın gayrisafi milli hasılamızın yüzde 5'ine kadar bir büyüklüğe yükselmesi, bu alanda 50 bin kişilik bir istihdam sayısına ulaşmak hedefimizdir. Yapay zekanın milli gelire katkısı şu anda yüzde 2,1 ila yüzde 2,8 arasındadır. Yapay zekayla uğraşan istihdam sayısının da 32 bin ila 35 bin arasında olduğu hesaplanıyor. Saygıdeğer Cumhurbaşkanı'mızın Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda gelecek hafta, 13 Haziran'da açıklayacağı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımızın koordinasyonuyla hazırlanan Yapay Zeka Eylem Planı'nın da ülkemizde yapay zekanın merkezinde olacağı dönüşüm sürecine güçlü katkılar yapacağına ve yön vereceğine inanıyoruz."
İhracatçılara sundukları dijital uygulamalara ve veri temelli destek mekanizmalara ilişkin bilgi veren Bolat, bu alandaki en önemli enstrümanların başında Kolay İhracat Platformu'nun geldiğini belirtti. Bolat, bu platform sayesinde ihracatçıların süreçlere ilişkin ihtiyaç duydukları bilgilere tek noktadan ulaşabildiğini anlattı.
Bolat, e-ticaretin, veri temelli yapay zeka destekli karar ekosistemi olarak yeni bir ticaret modeline dönüştüğüne işaret ederek, bu alanda firmaların anlamlı veri üretme ve yapay zeka modellerinden daha etkin yararlanma konularında farkındalıklarını artırmaya çalıştıklarını aktardı.
Yapay zeka alanındaki bir diğer uygulamanın yeni TAREKS olduğuna dikkati çeken Bolat, yapay zeka alanında serbest bölgelere yönelik yürüttükleri çalışmalara ilişkin bilgi verdi.
Bolat, gümrük idarelerinde özellikle risk analizi ve veri madenciliği tekniklerini yapay zekanın gücüyle yenilediklerini bildirerek, "Gümrük istihbaratı, kontrolleri ve uygulamalarında yapay zekadan büyük ölçüde yararlanıyoruz." dedi.
Dış Ticaret Anomali Tespit Sistemi sayesinde de eşya, ülke ve firma bazlı olağan dışı hareketleri çok kısa sürede matematiksel ve istatistiksel modellerle anında tespit edebildiklerini belirten Bolat, "Yürüttüğümüz makine öğrenmesi destekli mali risk analizi çalışmalarıyla 2026'da ithalatımızın yüzde 10'luk kısmı riskli görülerek fiziksel kontrole sevk edilmiştir. Böylece 7,6 milyar liralık ilave gümrük vergisi ve teminat tahsilatı kamu maliyesi için mümkün hale getirildi." diye konuştu.
Teknolojik dönüşümün ve yapay zekadan aldıkları katkıların sahadaki somut sonuçlarını güçlü şekilde gördüklerini ifade eden Bolat, 27 Mayıs itibarıyla 341 operasyonda 12,3 ton uyuşturucu madde, ayrıca 2 bin 418 operasyonda 21,3 milyar liralık da kaçak ticari eşya ele geçirildiğini bildirdi.
Konuşmaların ardından Bakan Bolat, etkinlik kapsamında kurulan stantları ziyaret etti ve çalışmalar hakkında bilgi aldı.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
