Somali Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı Abdülkadir Muhammed Nur, Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı'nda (SETA) düzenlenen Türkiye-Somali ilişkileri ve bölgesel gelişmelerin değerlendirildiği toplantıya katıldı.
Burada konuşan Nur, uluslararası toplumun Somali'deki varlığına dikkati çekerek, "Ama Türkiye gibi çok boyutlu, Somali'nin kalkınmasıyla ilgili bu konuda yardımcı olan hiç kimse yoktu." dedi.
Nur, bunun Somali ile Türkiye arasındaki ilişkilerin daha da güçlenmesine katkı sağladığını belirterek, Çağrı Bey Sondaj Gemisi'nin Somali'ye gelmesiyle halkın, ekonomi ve balıkçılık alanındaki zorlukların aşılacağına inandığını ifade etti.
Somali'de seçim sisteminde "bir kişi bir oy" modeline geçiş sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Nur, ülkede 275 milletvekili bulunduğunu belirterek, geçmişte uygulanan 4,5 (dört buçuk) kabile temelli dolaylı seçim sisteminde kabile liderlerinin kendi aralarından milletvekillerini belirlediğini, halkın ise seçim sürecine doğrudan katılmadığını söyledi.
Nur, bu milletvekillerinin de cumhurbaşkanını seçtiğini ve cumhurbaşkanının da başbakanı seçtiğini aktararak, bu sistemde 2016'da bir değişiklik yapıldığını, kabileden 51 kişinin bir araya gelerek milletvekili seçmesi kararının alındığını ve 2022'de bu sayının 101'e yükseltildiğini vurguladı.
Somali halkının terörle mücadele ettiğini hatırlatan Nur, halkın siyasete katılabilmesi ve söz hakkına sahip olabilmesi için böyle bir sistem oluşturduklarını ifade etti.
Somali'ye yönelik medyada dezenformasyon yapıldığını aktaran Nur, "Bazı ülkeler bu konularda yani Somali'yi kötü göstermek için dezenformasyon yapılmasına para ödüyorlar." ifadesini kullandı.
Nur, ülkede ticaret ve güvenlik alanlarında yaşanan olumlu gelişmeleri dünyaya yansıtmaları gerektiğini belirterek, "Güvenlikle ilgili büyük bir değişim var. Ve bu konuda çok pozitif olan şeylere bir şey söylemiyorlar. Ama küçük bir negatiflik olduğunda büyütüyorlar." dedi.
Somali açıklarında deniz sondajı konusunda Batılı firmalarla anlaştıklarını ancak hiçbir şey yapmadıklarını söyleyen Nur, Türkiye ile anlaşmanın açık denizde 3 blokla yapıldığını anımsattı.
Oruç Reis ile Çağrı Bey gemilerinin Somali açıklarında faaliyetlerini sürdürdüğünü belirten Nur, Türkiye'nin gemilerin güvenliğini sağladığını, ülkeye teknoloji taşıdığını ve yatırım yaptığını bildirdi.
Türkiye'nin Somali'deki faaliyetlerine ilişkin zaman zaman "sömürmeye geldi" yönünde iddialar ortaya atıldığını hatırlatan Nur, Türk yatırımlarının yalnızca Somali'ye değil, tüm Doğu Afrika bölgesine fayda sağlayacağını vurguladı.
Nur, Türkiye'nin Somali açıklarında çıkarılacak petrolden yalnızca yüzde 5 pay verdiği yönündeki iddiaların dezenformasyon olduğunu belirtti.
Anlaşmaya ilgi duyan ve enerji alanında uzman kişileri davet ederek bu iddiaların ne kadar mesnetsiz olduğunu anlattıklarını kaydeden Nur, buna rağmen doğru bilginin kamuoyuna ulaştırılması konusunda daha fazla çaba gösterilmesi gerektiğini dile getirdi.
Nur, "bir kişi bir oy" sistemiyle kabilelerinin de birbiriyle savaşmasını önlediklerine dikkati çekerek, "Geleceği öngörmeyen bazı siyasetçiler, karşı çıkıyor. Onlar da bazı devletlerden destek alıyorlar." dedi.
Mogadişu'da belediye seçimlerinin herhangi bir güvenlik sorunu yaşanmadan tamamlandığını hatırlatan Nur, ülkede bölgesel seçim sürecine geçildiğini ve milletvekillerinin de liderleri seçtiğini söyledi.
Nur, Mogadişu'da iki muhalif liderin yanlarındaki birkaç düzine silahlı kişiyle bazı uygunsuz girişimlerde bulunduğunu belirterek, bu görüntülerin bazı medya kuruluşlarınca "Somali'de kaos var" algısı oluşturacak şekilde servis edildiğini ifade etti.
Söz konusu kişilerin kısa sürede evlerine gönderildiğini ve herhangi bir sorun yaşanmadığını dile getiren Nur, Somali halkının ne istediğini bildiğini, kendisini güvende hissettiğini ve sokağa çıkan bu gruplara destek vermediğini kaydetti.
Nur, siyasette yer almak isteyenlerin artık "savaş değil, sandık yolunu tercih etmesi" gerektiğini vurgulayarak, Somali'nin geleceğinin halkın vereceği kararlarla şekilleneceği bir sisteme geçmek istediklerini söyledi.
Bunun kolay olmadığını bildiklerini ifade eden Nur, söz konusu modeli denediklerini ve uygulanabilir bir sistem olarak gördüklerini belirtti.
Ticaret alanında doğrudan ulaşım hattı kullanımının hızı da artırdığına işaret eden Nur, bakanlık görevini yürütmeye başladığından bu yana bağlantısallık konusunu her toplantıda ele aldıklarını söyledi.
Nur, bağlantısallık konusunda deniz ulaşımının önemli olduğuna dikkati çekerek, önceden Türkiye-Somali arasında çeşitli ülkeler üzerinden gerçekleşen ticari ulaşımın 60 gün sürdüğünü ancak doğrudan kargo hattının devreye girmesiyle bunun 25-30 güne düştüğünü aktardı.
Türkiye'den Somali'ye gönderilen ticari ürünlerin artık başka limanlar üzerinden transit taşınmasına gerek kalmayacağını vurgulayan Nur, artan talep nedeniyle iki ülke arasındaki ticari seferlerin sayısının da yükselmeye başladığını belirtti.
Nur, Şubat 2025'te Eş-Şebab'ın Somali'de saldırılarını yoğunlaştırdığı dönemde ülkenin petrol varlığı meselesinin önemli bir rol oynadığını öne sürerek, sisteme yeni ülkelerin veya şirketlerin girmesini istemeyen bazı büyük ülkelerin etkisiyle dezenformasyon kampanyaları yürütüldüğünü savundu.
Terörün araçsallaştırıldığını iddia eden Nur, bu sürecin Türkiye'nin desteği sayesinde başarısızlıkla sonuçlandığını sözlerine ekledi.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
