Lübnan'daki Filistinli mültecilerin 78 yıllık sürgün acısı ve dönüş umudu sürüyor

Filistinliler, İsrail'in 14 Mayıs 1948'de işgal ettiği Filistin topraklarında bağımsızlığını ilan etmesi ve yüz binlerce kişiyi zorla yerinden etmesi nedeniyle 15 Mayıs'ı "Nekbe" (Büyük Felaket) olarak anıyor.

Nekbe sırasında yaklaşık 1 milyon Filistinli topraklarından sürgün edilirken, yüzlerce köy ve kasaba yok edildi, binlerce kişi yaşamını yitirdi. Yaşanan göç dalgasıyla birlikte çok sayıda Filistinli başta Lübnan olmak üzere çevre ülkelere sığınmak zorunda kaldı.

Aradan geçen 78 yıla rağmen Lübnan'daki Filistin mülteci kamplarında sürgünün izleri silinmedi. Buradaki yaşlı Filistinliler, göç ettikleri köylerin isimlerini, evlerinin anahtarlarını ve ilk sürgün yıllarına ilişkin hatıraları çocuklarına ve torunlarına aktarıyor.

1948'de kısa süre içinde geri döneceklerine inanarak evlerinden ayrılan Filistinliler için geçici olduğu düşünülen sürgün, yıllar içinde kalıcı ve yorucu bir yaşam mücadelesine dönüştü.

Son yıllarda İsrail'in Gazze ve Lübnan'a saldırılarının gölgesinde geçen Nekbe anmalarında, kamplardaki Filistinliler hem geçmişin acılarını hatırlıyor hem de devam eden saldırıların yarattığı belirsizlik ve endişeyle yaşıyor.

Lübnan'ın güneyindeki Sayda kentinde yer alan Ayn el-Hilve Kampı da dar sokakları, yıpranmış yapıları ve duvarlarına asılan Filistin kentlerinin fotoğraflarıyla bu uzun sürgünün hafızasını yansıtan yerlerin başında geliyor.

Kamptaki yaşlı Filistinlilerin Nekbe'ye ilişkin hafızalarında taşıdığı acı dolu göç hikayeleri, bugün İsrail saldırıları nedeniyle Lübnan'da yaşanan yerinden edilme ve korku atmosferiyle benzerlik taşıyor.

Kampta, Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre yaklaşık 50 bin kayıtlı mülteci bulunurken, gayriresmi rakamlar nüfusun 70 bini aştığını belirtiyor.

BM Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansına (UNRWA) göre ise Lübnan genelinde yaklaşık 489 bin Filistinli mülteci yaşıyor. Bunların yüzde 45'i, ekonomik şartların ağırlaştığı ve altyapı sorunlarının derinleştiği 12 mülteci kampında hayatını sürdürüyor.

"Bize 2 gün sonra geri döneceğimiz söylendi"

Kamp sakinlerinden 79 yaşındaki Filistinli mülteci Zekiye Haseneyn, Hayfa'da dünyaya geldiğini belirterek ailesinin göç hikayesini AA muhabirine anlattı.

Hayfa'dan Lübnan'ın güneyindeki Bint Cubeyl ilçesine göç etmek zorunda kaldıklarını belirten Haseneyn, "Bize 2 gün sonra geri döneceğimiz söylendi ama bugün hala dönemedik." dedi.

Ailesine "geçici ayrılık" olarak anlatılan göçün yıllar süren bir sürgüne dönüştüğünü dile getiren Haseneyn, "Dönüş fikri onlarca yıl geçmesine rağmen hiç kaybolmadı. Çocuklarımızın bizim yaşadıklarımızı yaşamasını istemiyoruz. Bir ömür geçti, hala dönüşü bekliyoruz." diye konuştu.

Göç yolculuğu sırasında kardeşlerinden birini kaybettiklerini aktaran Haseneyn, yeni nesillerin dönüş hakkına sahip çıkması gerektiğini vurguladı.

Haseneyn ayrıca 1982'deki İsrail işgali sırasında Lübnan'da yaşadıklarını da hatırlatarak, İsrail ordusunun mahalleleri işgal ettiğini, sivillerin ise savaş ortamında yaşam mücadelesi verdiğini söyledi.

"Göç yılları çok ağır ve korkutucuydu"

Filistinli 91 yaşındaki Behiye Salih de Filistin'in Sıblan beldesinden başlayan göç yolculuğunu paylaştı.

Lübnan'da Sur, Ancar, Harfuş, Bint Cubeyl ve Rumeyş gibi farklı bölgelerde yaşamak zorunda kaldıklarını belirten Salih, "Gece karanlığında zorlu yollarda koşuyorduk. Bir taşa düştüm ve yaralandım. O yolları bugün hala hatırlıyorum." dedi.

Salih, "İlk göç yılları çok ağır ve korkutucuydu. Lübnan içinde sürekli yer değiştirmek mültecilerin hafızasında derin izler bıraktı." diye konuştu.