Filipinler'in güneyindeki Bangsamoro'da halk savaşla anılmak istemiyor

İnsan Hak ve Hürriyetleri (İHH) İnsani Yardım Vakfı Bangsamoro Özerk Bölgesi (BARMM) Temsilcisi Ömer Kesmen, AA muhabirine, Filipinler'in güneyindeki Bangsamoro'daki barış süreci ve eylülde yapılması planlanan seçimlere dair yaptığı açıklamada, bölgede yaklaşık 15 yıldır insani yardım, eğitim ve diplomasi faaliyetinde bulunduklarını anlattı.

Resmi olarak barış sürecinin 2012'de başladığını kaydeden Kesmen, 2017'de imzalanan anlaşmayla referandum kararı alındığını ve 2019'daki referandumda halkın büyük çoğunluğunun özerk yönetime "evet" dediğini hatırlattı.

Kesmen, 2025'te yapılması gereken seçimlerin önce 2026'ya ertelendiğini şimdi ise 2028'e ertelenmek istendiğine işaret ederek, Moro İslami Kurtuluş Cephesinin (MİKC) 2028 tarihini kabul etmediğini ve seçimlerin eylülde yapılmasını beklediğini belirtti.

Bölgede istikrarsızlık oluşturmaya çalışan unsurların varlığına dikkati çeken Kesmen, ancak halkın bu girişimlere itibar etmediğini vurguladı.

Kesmen, "Halk artık rahatlamak istiyor, halk artık bölgenin savaşla çatışmayla anılmasını istemiyor. Bunu ben Müslümanlar için söylemiyorum sadece, bölgede yaşayan Hristiyanlar da aynı duygularla düşüncelerle hareket ediyor." ifadelerini kullandı.

Marcos yönetiminin tutumu

Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. yönetiminin bölgeye yaklaşımını değerlendiren Kesmen, başlangıçta ilişkilerin daha soğuk olmasına karşın sonrasında Marcos'un bölgeyi ziyaret etmesiyle ilişkilerin yeniden canlandığını kaydetti.

Kesmen, Marcos'un Birleşmiş Milletler'deki konuşmasında Bangsamoro'yu özgürlükçü yönetişimin bir örneği olarak sunduğunu da hatırlatarak, bölgeyi ziyaretinin ardından halkın sürece olan talebini gören Filipinler liderinin destek sözü verdiğini aktardı.

2016-2022 yıllarında görev yapan eski Filipinler Devlet Başkanı Rodrigo Duterte dönemine kıyasla bölgeye verilen desteğin azaldığını dile getiren Kesmen, "Duterte zamanındaki gibi bir yardım ya da bölgedeki hassasiyet olmadı. Yavaş da olsa süreç ilerlemeye devam ediyor." diye konuştu.

Barış sürecinin en kritik meselesi silahsızlanma

Barış sürecinin en kritik meselesi olarak silahsızlanmayı gösteren Kesmen, MİKC mensuplarının sivil hayata kazandırılmasının önemine dikkati çekti.

"Bu insanlar yıllarca ellerinde silahla yaşamışlar, şimdi onlara 'Gelin çiftçilik yapın, ticaret yapın' diyorsunuz. Bunun için devletin onlara imkan sağlaması gerekiyor." diyen Kesmen, İHH'nın da tarım ve eğitim projeleriyle bu süreçte önemli bir rol üstlendiğini vurguladı.

Kesmen, MİKC yönetiminin silahsızlanma konusunda kararlı olduğunu ancak tabandakilerin verilen sözlerin tutulmadığı kanaatinde bulunduğunu belirterek, “Biz silahlarımızı bıraktık ama hala ekonomik olarak bir gelişme göremedik.” diyenler olduğunu söyledi.

-Kesmen, özerk yönetim dönemindeki olumlu gelişmelere dikkati çekti

Kesmen, Türkiye'nin sivil toplum kuruluşları aracılığıyla bölgeye verdiği desteğin barış sürecine büyük katkı sağladığını vurgulayarak "Türkiye'den sivil toplum kuruluşlarının bölgeye gitmesi, oradaki insanlarla temas kurması, oradaki barış sürecine destek vermesi çok kıymetli." dedi.

Seçimlerin sağlıklı geçeceğine inandığını aktaran Kesmen, "Eğer bu seçimler şeffaf ve demokratik bir şekilde yapılırsa, halk kendi temsilcilerini seçerse bu güven ortamı daha da pekişecek." ifadesini kullandı.

Gözlemci olarak seçim sürecini yakından takip edeceklerini söyleyen Kesmen, bölgede özerk yönetimle birlikte ekonomi ve güvenlik başta olmak üzere çok sayıda alanda gözle görülebilir önemli gelişmeler yaşandığına işaret etti.

Kesmen, sözlerini şöyle tamamladı:

"Güvenlik yetkilileri, Bangsamoro hükümeti göreve geldikten sonra bölgede adi suçlardan faili meçhullere kadar suç oranının yüzde 80 oranında azaldığını ifade ediyor. İnsanlar artık kendini güvende hissetmeye başladı. Bangsamoro bölgesi yine aynı dönemde büyük bir göç aldı. Nüfusu yüzde 20 artarak 5 milyondan 6 milyona çıktı. Savaş zamanında bölgeden kaçan halk geri döndü. Bangsamoro hükümetinin ilk döneminde bölgeden ayrılan bazı Katolik Hıristiyanlar da bölgedeki güvenlik ve refahı görerek geri dönmeye başladı. Bölge şu anda Filipinler'in başkenti Manila'dan daha güvenli bir yere dönüştü."