Trump'ın, ülkesinin NATO'dan çekilmesi ihtimalinin "gözden geçirilmenin de ötesinde" olduğunu söylemesiyle, bunun hukuki, askeri ve politik sonuçları NATO uzmanları ve ülkeleri tarafından tartışılmaya başlandı.
2001-2007 yıllarında NATO Genel Sekreter Yardımcılığı yapan Alessandro Minuto-Rizzo ve 2010-2018 yıllarındaki NATO Genel Sekreter Yardımcısı Jamie Shea, AA muhabirine yaptıkları değerlendirmede, Trump'ın NATO'dan çekilme tehditleri ve bunun hukuki-siyasi sonuçlarına ilişkin görüşlerini paylaştı.
Minuto-Rizzo, geçmişte NATO'nun birçok kez "ölü" ilan edildiğini hatta Soğuk Savaş sonrası NATO'nun varlık nedeninin sorgulandığını hatırlattı.
Ancak İttifak'ın Bosna-Hersek, Kosova, Libya ve Afganistan'da güvenlik sağlayıcı olarak katma değer gösterdiğini ifade eden Minuto-Rizzo, "ABD, NATO'dan çekilmez çünkü NATO, ABD için çok faydalı. ABD'nin, Avrupalıların kendisinden faydalandığını söylenmesi doğru değil. Avrupalı müttefikler her zaman NATO'ya katma değer sağladı." dedi.
Eski NATO Genel Sekreter Yardımcısı Minuto-Rizzo, Trump'ın İran ile savaşta olduğunu ve durumun başlangıçta düşündüğünden daha ciddi olduğunu belirterek "Trump'ın müttefiklerinin kendisini desteklemesini istemesini anlıyorum ama NATO müttefikleri tam olarak ne yapacağını bilmiyor çünkü başlangıçta operasyonun bir parçası olmaları istenmedi. Planın bir parçası değildiler. Bu plan hakkında bilgilendirilmediler bile." ifadelerini kullandı.
Alessandro Minuto-Rizzo, durumun NATO müttefikleri için son derece utanç verici olduğuna işaret ederek "Biz ABD’nin ast ülkeleri değiliz, müttefikiz. Haberdar bile olmadığımız bir şeye katkıda bulunmamız isteniyor. İşte sorunumuz bu." diye konuştu.
NATO müttefiklerinin ABD'yi desteklemek için yasal bir yükümlülüğünün olmadığını, bunun politik bir mesele olduğunu vurgulayan Minuto-Rizzo, "NATO müttefiklerinin Washington'ı desteklemek için yasal bir yükümlülüğü yok, bu açık. Bunu yapmanın yasal bir yükümlülüğü yok." değerlendirmesini yaptı.
Minuto-Rizzo, ortak çıkarın NATO'yu korumak olduğunu anlatarak şunları kaydetti:
"Ortak çıkarımız NATO'yu kurtarmak, NATO'yu, Atlantik İttifakı'nı ayakta tutmak. Çünkü parçalanmış bir dünyada, eminim İstanbul'da siz de bu dünya görüşünü paylaşıyorsunuz, Avrupa ve Kuzey Amerika'nın birlikte olması iyi bir şey çünkü dünyanın geri kalanı için bir tür istikrar sağlar."
NATO liderler zirvesinin 6-7 Temmuz'da Ankara'nın ev sahipliğinde yapılacağını anımsatan Alessandro Minuto-Rizzo, "Bu, çok önemli bir an olacak. Umarım o an barış olur, böylece sakin bir zirve yapılabilir. Gerginliğin azaldığı, dostluğun olduğu bir an olmasını istiyoruz ve orada yeniden başlamak istiyoruz." diye konuştu.
Eski NATO Genel Sekreter Yardımcısı Minuto-Rizzo, 2004'teki İstanbul Zirvesi'ne ilişkin "2004'te İstanbul'daki zirvede bulundum ve çok önemli bir zirveydi çünkü Arap ülkeleriyle iki ortaklık kurduk; Akdeniz Diyaloğu ve İstanbul İşbirliği Girişimi. Umarım Ankara'daki zirve de 20 yıl önceki İstanbul'daki gibi yeniden olumlu sonuçlara kapı açar." şeklinde temennide bulundu.
Eski NATO Genel Sekreter Yardımcısı Jamie Shea da Avrupalıların, Trump'ın istediği her şeyi yapmasına rağmen İran konusunda NATO’ya danışılmadığı için Avrupalıların hiçbir sorumluluğu olmadığını savundu.
Shea, "İran'dan önce NATO iyi bir yerdeydi. Ukrayna'yı destekliyordu, NATO Pearl sistemi altında Ukrayna için Amerikan silahları satın alıyordu, 2035'e kadar savunmaya GSYİH'lerinin yüzde 5'ini harcıyordu, ordularını modernize ediyordu, silah üretimlerini artırıyordu, modernizasyonun bir parçası olarak çok sayıda Amerikan silahı satın alıyordu." değerlendirmesinde bulundu.
ABD'nin NATO Antlaşması'ndan çekilme hakkı olduğunu ve bunun için bir yıl önceden bildirimde bulunması gerektiğine işaret eden Shea, "ABD'nin kendisine bildirimde bulunması gerekir çünkü antlaşmanın tevdi makamı kendisidir." dedi.
Çekilme konusunda Senato'nun da söz hakkı olduğunu dile getiren Jamie Shea, "Senato'nun uluslararası antlaşmaları üçte iki çoğunlukla onaylama yetkisi var. 2020'de Kongre, ABD başkanının önce Senato'ya danışmadan NATO Antlaşması'ndan çekilmesini yasaklayan bir karar aldı." diye konuştu.
Shea, Trump için çekilme sürecinin çok karmaşık olacağını ve muhtemelen alternatif bir yol seçeceği görüşünü aktararak “Trump’a çok fazla muhalefet olacak ve muhtemelen alternatif bir yol seçecek, yasal olarak NATO'da kalmak ama askeri olarak NATO'ya daha az katkıda bulunmak." ifadelerini kullandı.
Trump'ın muhtemel stratejisini, "NATO'dan memnuniyetsizliğini ifade etmek, NATO'yu cezalandırmak için Avrupa'dan asker çekerek, NATO'ya daha az katkıda bulunarak, antlaşmadan resmen çekilmenin karmaşık yasal yolundan geçmek yerine" şeklinde özetleyen Shea, "Trump her NATO'dan çekilmekten bahsettiğinde, hiçbir şey yapmasa bile Macron'un iki gün önce belirttiği gibi yine de İttifak'ın güvenilirliğini zayıflatıyor." yorumunu yaptı.
Jamie Shea, İttifak konusunda Avrupa'da artık kalıcı bir değişiklik olduğunu belirterek şunları söyledi:
"Avrupa’da güçlü NATO destekçisi Polonya, İngiltere ve İskandinav ülkeleriyle konuşsanız bile 'Hayır, artık sonsuza kadar değişti.' diyorlar. Grönland'ı, İran'ı gördük ve Trump'ın sürekli eleştirilerine maruz kaldık. Artık gerçekten ABD'nin güvenilmez olduğu ve bir saldırı durumunda Amerika'nın Avrupalıların yardımına geleceğinden artık emin olamayacakları yönünde bir görüş var."
Eski NATO Genel Sekreter Yardımcısı Shea, "Avrupalıların tümü ABD'nin kalmasını ister, mümkünse. Amerikalı bir NATO her zaman Amerikasız olandan daha güçlü olacak ancak şimdi Avrupa'da gerçek bir görüş var, bence bu kalıcı, Trump'tan sonra bile Beyaz Saray'da bir Demokrat ile bile ABD'nin son 77 yılda olduğu gibi orada olmayacağı ve bu nedenle Avrupa'nın artık kendi savunmasının sorumluluğunu üstlenmesi gerektiği." dedi.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
