Anadolu Ajansının (AA) "İstanbul'un Han ve Çarşıları" başlıklı dosya haberinin üçüncü bölümünde, Kapalıçarşı'nın içerisinde yer alan Zincirli Han'ın tarihi, mimari özellikleri ve günümüzdeki ekonomik faaliyetleri ele alınıyor.
AA muhabirinin tarihi kaynaklardan derlediği bilgilere göre, Osmanlı'nın geleneksel iç han modelini yansıtan iki katlı yapı, inşa edildiği dönemde üretim ve satış faaliyetlerini aynı çatı altında buluşturan önemli ticaret merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Zemin katında dükkanların, üst katlarında ise atölye ve konaklama alanlarının yer aldığı han, yüzyıllar boyunca yerel ve uluslararası ticaret ağlarının önemli duraklarından biri olurken kuyumculuk, mücevher yapımı, halıcılık, bakırcılık ve antikacılık gibi zanaatların geliştiği handa geçmişte Türk, Rum, Ermeni, Yahudi, İranlı ve Dağıstanlı ustalar birlikte çalışarak İstanbul'un çok kültürlü ticaret hayatına katkı sundu.
Ahilik geleneği ve fütüvvet ilkelerinin şekillendirdiği ticaret anlayışının hakim olduğu handa, fiyat dengesi ve ürün kalitesinin korunmasına yönelik uygulamalar uzun yıllar sürdürülürken günümüzde bazı geleneksel zanaatların ve usta-çırak ilişkisinin zayıflamasına rağmen Zincirli Han, tarihi dokusu ve faaliyet gösteren esnafıyla Osmanlı esnaf kültürünün yaşayan örnekleri arasında yer alıyor.
Zincirli Han'da halıcılık yapan ve ailesinin beş kuşaktır ticaretle uğraştığını belirten Nurullah Şenel, yaklaşık 40 yıldır handa faaliyet gösterdiğini söyledi.
Şenel, ailesinin 1890'dan bu yana ticaret yaptığını ifade ederek, satışa sundukları ürünlerin Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde genç kızların çeyizleri için hazırladığı el dokuması halı ve kilimlerden oluştuğunu anlattı.
Nurullah Şenel, makine üretimi ve ithal ürünlere yer vermediklerini belirterek "Bizde sadece Anadolu insanının kendi kullanımı için ürettiği ürünler bulunur. Çoğu, yıllar önce yapılmış ancak kullanılmamış ürünlerdir. Bu nedenle 60-70 yıllık halı ve kilimler ilk günkü gibi görünebilir." diye konuştu.
Ürünlerin gerekli bakım ve temizlik işlemlerinden geçirildikten sonra satışa sunulduğunu aktaran Şenel, her bir halının kendine özgü olduğunu vurgulayarak, "Hepsi tektir. Birbirlerine benzerler ama aynısı olmaz." ifadelerini kullandı.
Zincirli Han'a gelen müşteri kitlesinden bahseden Şenel, şunları kaydetti:
"Dünyanın her tarafından talep olabiliyor. Genelde müşteri portföyümüz Avrupa, ABD ve Avustralya'dan. Talepler genelde o ülkelerden geliyor. Kimin halı alacağını bilemezsiniz. Çünkü bu bir kültür. Yüzyıllardan beri gelen bir kültür, el sanatı. Biz halıya el sanatı olarak bakıyoruz. Bugünlerde gerçek halı ve kilimler yok olmaya maalesef yüz tuttu. Ama handa çok fazla bir değişiklik olmadı. Geçmişten gelen esnaflarla birlikte satışlarımıza devam ediyoruz. Burada kuyumcular var. Halıcı olarak tek biz varız."
Her bütçeye göre halılarının olduğunu ve fiyatların ölçüsüne, kalitesine göre değiştiğini ifade eden Şenel, "Yaz mevsimi dediğimiz ya da turist mevsiminin başlangıcı dediğimiz nisan ayının başlangıcı ile kasım ayına kadar olan bir sezonumuz var. Bu dönemler içerisinde daha fazla yoğunluk ve satış oluyor." dedi.
Zincirli Han'da çay ocağı işletmesi sahibi Mehmet Şirin de aile işletmesinin 1955 yılından bu yana faaliyet gösterdiğini, kendisinin ise 1978'den beri handa çalıştığını söyledi.
Şirin, çay, kahve, limonata, ıhlamur ve çeşitli içecekler sattıklarını belirterek, "İlk başladığımız yıllarda kahve çok tüketilmiyordu. Şimdi ise kahve tüketimi oldukça arttı." dedi.
Yerli ve yabancı turistlerin Zincirli Han'a yoğun ilgi gösterdiğini ifade eden Şirin, ziyaretçilerin özellikle ayran ve el yapımı limonatayı beğendiğini, bunun da satışlara olumlu katkı sağladığını, en yoğun dönemin ise genellikle mart, nisan ve mayıs olduğunu söyledi.
Yaklaşık 30 yıldır Zincirli Han'da altın ve takı tamiri yapan Münüp Efe ise küçük dükkanında zincir, yüzük ve çeşitli takıların bakım ve onarımını gerçekleştirdiğini söyledi.
Efe, yurt dışından gelen müşterilerinin bulunduğunu belirterek, "Yurt dışından buraya gelip tamirat yaptıran turistler oluyor. Özellikle Fransa'dan gelen turistler daha çok. Almanya, ABD'den gelenler de var. Ayrıca İspanyol müşterilerim var, her sene buraya gelirler tamirlerini yaptırır ve giderler." dedi.
Tarihi hanın özgün yapısını koruduğunu ifade eden Efe, "Zincirli Han halen eski olma özelliğini koruyor. Burası çok güzel bir han." değerlendirmesinde bulundu.
Meksika’dan İstanbul’u ziyaret eden turist Agustin Trevino, İstanbul’a ilk kez geldiğini belirterek, "Burayı çok beğendim. Müthiş bir yer. Ziyaret ettiğimiz han ise çok tarihi bir yer. Çok güzel buldum. Türk insanı çok cana yakın. Ayrıca Türk yemeklerini ve kültürünü de beğendik. Zincirli Han'dan halı almayı da planlıyorum. " diye konuştu.
PODCASTTÜMÜNÜ GÖR
