Türkiye'nin Güneydoğu Asya hamlesi: Bölgesel ve küresel yansımalar

Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) Müşterek Harp Enstitüsü Dr. Öğretim Üyesi Hayati Ünlü, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Güneydoğu Asya temaslarını ve bu ziyaretlerin Türkiye’nin Yeniden Asya girişimi ile bölgesel diplomasi açısından ne ifade ettiğini AA Analiz için kaleme aldı.

***

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın 1-6 Haziran 2026 tarihlerinde gerçekleştirdiği Singapur, Endonezya, Güney Kore ve Bangladeş'i kapsayan Asya-Pasifik turu, Türkiye'nin Yeniden Asya Girişimi vizyonunu somutlaştıran stratejik bir dönüm noktası olmuştur. Bu ziyaretler, Ankara'nın yalnızca bölgesel bir aktör olmaktan çıkarak ASEAN ile tam diyalog ortaklığı hedefiyle Güney Asya ve Pasifik coğrafyasında etkin bir konumlanışa geçtiğini göstermiştir.

Singapur: Dijital ve stratejik ortaklığın merkezi

Temasların ilk ayağı, Türkiye'nin bölgedeki en köklü stratejik ortaklarından biri olan Singapur'a yapıldı. Bakan Fidan, 2 Haziran'da Singapur Başbakanı Lawrence Wong ve Dışişleri Bakanı Vivian Balakrishnan ile bir araya gelerek 2014'ten beri süren stratejik ortaklık ilişkisini derinleştirme kararlılığını yinelemiştir.

İki ülke arasında 2017'de yürürlüğe giren Serbest Ticaret Anlaşması (STA), ticaret hacminde önemli artış sağlarken Eylül 2025'te güncellenen Hava Ulaştırma Anlaşması ile bağlantısallık daha da güçlendirilmiştir. Bakan Fidan'ın gündeminde yarı iletkenler, yapay zeka, yeşil enerji ve elektrikli araçlar gibi stratejik sektörlerde işbirliği imkanlarının değerlendirilmesi yer almıştır.

Bakan Fidan'ın Singapur'daki en önemli çıkışlarından biri, "The International Institute for Strategic Studies" (IISS) isimli düşünce kuruluşu tarafından düzenlenen etkinlikte yaptığı konuşma olmuştur. Global sistemdeki stratejik teslimiyete karşı duran Fidan, Türkiye ve Singapur'un akıllı ve sorumlu ülkeler olduğunu vurgulamıştır.

Endonezya: Yükselen işbirliği ve ASEAN hedefi

Fidan'ın Endonezya ziyareti, iki ülke arasındaki stratejik yakınlaşmanın en somut örneğidir. Ocak 2026'da Ankara'da gerçekleştirilen 2+2 Dışişleri ve Savunma Bakanları Toplantısı'nın devamı niteliğindeki bu ziyarette Endonezya'nın, Türkiye'nin ASEAN'a tam diyalog ortaklığı statüsüne yükselme teklifine verdiği destek bir kez daha teyit edilmiştir.

Endonezya Dışişleri Bakanı Sugiono, Ankara'daki ortak basın toplantısında, "Endonezya, Türkiye'nin ASEAN'ın tam diyalog ortağı olma hedefini memnuniyetle karşılıyor ve tam destek vermeye hazır." ifadelerini kullanmıştır.

Bu destek, iki ülke arasındaki savunma sanayi işbirliğinin doğal bir uzantısıdır. Zira 2025'te imzalanan anlaşmalarla ortak insansız hava aracı (İHA) fabrikasının kurulması ve KAAN savaş uçaklarının tedariki gibi projeler hayata geçirilmiştir. Görüşmelerde ayrıca ikili ticaret hacminin 10 milyar dolara çıkarılması hedefi ele alınmıştır.

Güney Kore: Teknolojiden savunma sanayisine stratejik ittifak

Temasların üçüncü ayağı olan Güney Kore ziyareti, Türkiye'nin Asya'nın ileri teknoloji üsleriyle entegrasyon kurma hedefini yansıtmaktadır. Ziyaretin ana gündem maddeleri arasında Altay Tankı Projesi örneğinde olduğu gibi savunma sanayisi işbirliğinin geliştirilmesi ve STA'nın yarı iletkenler, yapay zeka ve yeşil dönüşüm gibi stratejik sektörleri kapsayacak şekilde genişletilmesi yer almıştır.

Bangladeş: Yeni açılım ve stratejik derinlik

Ziyaretin en dikkat çekici ayağını, Bakan Fidan'ın 5-6 Haziran'da gerçekleştirdiği Bangladeş ziyareti oluşturmuştur. Bu ziyaret, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın Bangladeş'e yaptığı ilk resmi ziyaret olma özelliğini taşımaktadır. Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman ve Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman ile gerçekleştirilen görüşmelerde ikili ilişkilerin stratejik düzeye taşınması konusunda mutabakata varılmıştır.

Ziyaretin en somut çıktısı, iki ülke arasında yıllık 2+2 Dışişleri ve Savunma Bakanları toplantıları yapılması kararıdır. Bu mekanizma, Türkiye'nin daha önce Endonezya ile tesis ettiği yapıya benzemekte olup Bangladeş ile ilişkilerin stratejik bir boyut kazanacağının açık göstergesidir.

Savunma sanayisi alanında işbirliğinin derinleştirilmesi de ziyaretin ana gündem maddelerinden biri olmuştur. Bangladeş, daha önce Türkiye'den Bayraktar TB2 tipi İHA'lar, zırhlı araçlar ve çok namlulu roketatar sistemleri tedarik etmiştir. Yeni dönemde ortak savunma sanayisi üretim tesisi kurulması ve teknoloji transferi konuları ele alınmıştır . Ayrıca, ikili ticaret hacminin mevcut 1,3 milyar dolar seviyesinden 2 milyar dolara çıkarılması hedefi doğrultusunda Serbest Ticaret Anlaşması imzalanması ihtimali değerlendirilmiştir.

Bakan Fidan'ın Bangladeş programının en anlamlı bölümlerinden biri ise Cox's Bazar'daki Rohingya mülteci kamplarını ziyaret etmesi olmuştur. Burada Türkiye'nin bölgede TİKA, AFAD, Kızılay ve Türkiye Diyanet Vakfı aracılığıyla yürüttüğü insani yardım faaliyetlerini yerinde inceleyen Fidan, Türkiye'nin bugüne kadar Rohingyalılara yönelik 80 milyon doları aşan insani yardım sağladığını ve bu desteğin devam edeceğini vurgulamıştır.

Ziyaretlerin stratejik okuması

Hakan Fidan'ın Singapur, Endonezya, Güney Kore ve Bangladeş'i kapsayan bu yoğun diplomasi trafiği, Türkiye'nin çok kutuplu dünya düzeninde bağımsız ve etkin bir aktör olma iradesinin tecessümüdür. 2017'den beri sahip olunan Sektörel Diyalog Ortaklığı statüsünün tam diyalog ortaklığına evrilmesi yönündeki çabalar, Endonezya başta olmak üzere bölge ülkelerinin desteğiyle somut bir hedef haline gelmiştir.

Bangladeş ziyaretinin en önemli kazanımı ise iki ülke arasında yıllık 2+2 mekanizmasının kurulması ve savunma sanayisi işbirliğinin stratejik zemine oturtulmasıdır. Bu adım, Türkiye'nin Güney Asya'daki varlığını derinleştirirken Bangladeş'in de savunma kapasitesine katkı sunmaktadır.

Hakan Fidan'ın ziyaretleriyle Türkiye, yalnızca Orta Doğu veya Avrupa ülkesi olarak değil Hint-Pasifik'in ayrılmaz ekonomik, güvenlik ve insani yardım ortağı olarak konumlanmakta, savunma sanayisinden dijital ekonomiye, ticaretten insani diplomasiye uzanan geniş yelpazede kazan-kazan ilkesini tesis etmektedir. Bu vizyon, Türkiye'nin küresel sistemdeki belirsizliklere karşı "istikrar adası" olma iddiasının en güçlü diplomatik tezahürüdür.

[Dr. Hayati Ünlü, Milli Savunma Üniversitesi (MSÜ) Müşterek Harp Enstitüsü Öğretim Üyesidir.]

* Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.