Beril Çanakcı
27 korrik 2026•Përditësim: 27 korrik 2026
Ekspozimi ndaj të njëjtit dëm që shkakton kancer nuk prodhon gjithmonë të njëjtin rezultat dhe kërkimet e reja sugjerojnë se dallimet gjenetike të trashëguara mund të ndihmojnë në shpjegimin e arsyes, transmeton Anadolu.
Një studim i botuar në revistën "Nature" të mërkurën, zbuloi se sfondi gjenetik mund të ndikojë sesi tumoret formohen dhe evoluojnë pas dëmtimit të ADN-së, duke ofruar të dhëna të reja se pse rreziqe të ngjashme mjedisore mund të çojnë në rezultate të ndryshme kanceri.
Studiuesit nga Universiteti i Kembrixhit, Universiteti i Edinburgut dhe institucione të tjera studiuan se si ndryshimet e trashëguara ndikuan në zhvillimin e kancerit duke përdorur katër lloje të minjve me prejardhje të ndryshme gjenetike.
Minjtë u ekspozuan ndaj të njëjtës dozë të diethylnitrosamine (DEN), një kimikat i njohur për dëmtimin e ADN-së dhe nxitjen e tumoreve të mëlçisë. Për shkak se kafshët morën të njëjtin ekspozim në kushte të kontrolluara, shkencëtarët ishin në gjendje të ekzaminonin rolin e dallimeve gjenetike duke reduktuar ndikimin e faktorëve mjedisorë.
Ekipi hulumtues analizoi gjenomet e gati 600 tumoreve dhe krahasoi se si u zhvilluan kanceret në lloje të ndryshme të minjve. Ata zbuluan se ndërsa tumoret shpesh arrinin rezultate të ngjashme biologjike, rruga që ata ndoqën ishte ndikuar nga sfondi gjenetik i kafshëve. Dallimet e trashëguara ndikuan se cilat mutacione nxitëse të kancerit u shfaqën dhe si ndryshuan tumoret me kalimin e kohës.
Në të gjitha llojet e miut, kanceret shpesh zhvillonin ndryshime që përfshijnë shtegun MAPK, një rrjet sinjalesh që rregullon procese të rëndësishme si rritja e qelizave dhe zakonisht përfshihet në shumë lloje kanceri. Megjithatë, studiuesit zbuluan se sfondi gjenetik ndikoi në ndryshime shtesë që formësuan zhvillimin e tumorit.
Shkencëtarët e kanë ditur prej kohësh se faktorë të tillë si duhani, rrezatimi ultravjollcë dhe ekspozime të tjera mjedisore mund të dëmtojnë ADN-në dhe të rrisin rrezikun e kancerit. Megjithatë, njerëzit e ekspozuar ndaj rreziqeve të ngjashme nuk zhvillojnë gjithmonë kancer ndërsa disa njerëz pa histori të qartë ekspozimi ende e zhvillojnë sëmundjen.
Autorja e parë e studimit, Sarah Aitken tha se gjenetika e trashëguar dhe diversiteti i popullsisë mund të duhet të merren parasysh në qasjet e ardhshme për parandalimin dhe trajtimin e kancerit.
Hulumtimi u financua kryesisht nga "Cancer Research UK", Këshilli i Kërkimeve Mjekësore, Këshilli Evropian i Kërkimeve dhe "Wellcome".