Analizë

Çmilitarizimi i ishujve të Egjeut Lindor është domosdoshmëri për paqe të vërtetë

Militarizimi i ishujve nga ana e Greqisë bie ndesh me qëllimet e Traktatit të Paqes të Lozanës. Kështu, Türkiye ka të drejtë të pezullojë nenin 12 të Traktatit

15.06.2022
Çmilitarizimi i ishujve të Egjeut Lindor është domosdoshmëri për paqe të vërtetë

Stamboll

Yucel Acer

- Autori i shkrimit është kreu i Departamentit të së Drejtës Ndërkombëtare në Universitetin e Ankarasë "Yildirim Beyazit" dhe ekspert mbi të drejtën ndërkombëtare në Institutin SETA me qendër në Ankara.

Traktati i Paqes i Lozanës në nenin 13 thotë se në ishujt grekë Midilli (Mitileni), Sakız (Kios), Sisam (Samos) dhe Ahikerya (Nikaria) nuk do të krijohej asnjë bazë detare dhe asnjë fortifikatë. Forcat ushtarake greke në ishujt e përmendur do të kufizohen në kontingjentin normal të thirrur për shërbimin ushtarak, i cili mund të stërvitet në vend, si dhe në një forcë të xhandarmërisë dhe policisë në përpjesëtim me forcën e xhandarmërisë dhe policisë ekzistuese në të gjithë territorin grek.

- Çfarë thonë marrëveshjet ndërkombëtare

Paragrafi i parë i nenit 14 të Traktatit të Paqes së Parisit të 10 shkurtit 1947, i nënshkruar midis Italisë dhe 20 vendeve fitimtare, përfshirë Greqinë, dorëzoi ​​ishujt e Egjeut Jugor, të njohur si Ishujt Dodekanez ose Dymbëdhjetë Ishujt, duke përfshirë ishullin Meis-Greqisë. Në paragrafin e dytë të tij, neni parashikon se "këto ishuj do të jenë dhe do të mbeten të çmilitarizuar".

Greqia filloi të militarizonte disa prej këtyre ishujve të Egjeut Lindor në vitet 1960, fillimisht në ishullin Rodos dhe më pas në Lemnos. Türkiye (Turqia) i dërgoi kundërshtimet zyrtare Greqisë më 29 qershor 1964 dhe 1 korrik 1969. Në përgjigje të këtyre shënimeve, Greqia deklaroi se ishte në përputhje me traktatet dhe nuk i militarizonte këto ishuj, fillimisht duke respektuar traktatet përkatëse.

- Militarizimi i ishujve nga ana e Greqisë

Në vitet 1970 Greqia filloi hapur dhe zyrtarisht militarizimin e Ishujve të Egjeut Lindor, duke përmendur një sërë arsyesh, përfshirë Operacionin e Paqes në Qipro të vitit 1974, themelimin e Ushtrisë Egjeane të Turqisë (Ushtria e 4-t), vendimi i Asamblesë së Madhe Kombëtare të Turqisë më 8 qershor, 1995, e cila autorizon qeverinë që të marrë masat e nevojshme për parandalimin e zgjerimit të ujërave territoriale në detin Egje dhe më në fund disa nga aktivitetet e Turqisë në hapësirën ajrore të Egjeut.

Greqia pretendon se klauzolat e çarmatimit kanë skaduar dhe se Greqia ka të drejtë të armatosë ishujt për të "mbrojtur ishujt kundër Turqisë" në kuptimin e së drejtës për vetëmbrojtje. Që atëherë, Türkiye ka kundërshtuar vazhdimisht armatosjen e Ishujve të Egjeut Lindor nga ana e Greqisë, duke thënë se kjo është një shkelje e qartë e traktateve ndërkombëtare.

Përfundimisht, më 13 korrik 2021, Türkiye i dërgoi një letër zyrtare Kombeve të Bashkuara ku thuhej se Greqia po shkelte dispozitat themelore të traktateve, sipas të cilave, ajo fitoi sovranitetin mbi ishujt, gjë që, nga pikëpamja juridike, do të thotë se Greqia nuk mund, në lidhje me Türkiye-n, të mbështetet në titullin e saj sipas të njëjtave traktate për përcaktimin e kufijve detarë.

Ajo që thekson Türkiye këtu është se militarizimi i ishujve nga Greqia përbën një "shkelje materiale" të dispozitave të Traktatit të Lozanës për ta bërë sovranitetin mbi këto ishuj një çështje e cila duhet të rinegociohet.

- E drejta për vetëmbrojtje?

Ata pretendojnë se aktivitetet e Türkiye-s kërcënojnë sigurinë e ishujve, dhe për këtë arsye, Greqia ka të drejtë të armatosë ishujt në kuadër të së drejtës së saj të vetëmbrojtjes, e cila, në fakt, nuk përputhet me përkufizimin e Kartës së OKB-së për të drejtën për vetëmbrojtje në nenin 51.

E drejta për vetëmbrojtje përkufizohet në kushtet e një sulmi ushtarak ekzistues dhe jo në një kërcënimi të ardhshëm. Kështu, Greqia nuk mund të legjitimojë aktet e saj të militarizimit në bazë të së drejtës për vetëmbrojtje, pasi ato i konsiderojnë deklaratat dhe aktivitetet e Türkiye-s si sinjale të sulmeve të mundshme dhe të gjendjes aktuale.

Fakti që Türkiye dhe Greqia janë anëtarë të NATO-s nuk do të thotë se sistemet e tyre të sigurisë dhe mbrojtjes janë të integruara. Nëse do të ishte kështu, Greqia nuk do të ishte në gjendje t'i referohej ndonjë "kërcënimi turk". Përkundrazi, ishujt grekë të militarizuar, shumica e të cilëve janë vetëm disa kilometra larg brigjeve kontinentale turke, mund të përbëjnë një kërcënim për Türkiye-n duke ofruar një bazë për përgjimet ushtarake dhe operacionet dixhitale duke përdorur teknologjitë në zhvillim.

- Të drejtat e Türkiye-s sipas ligjit ndërkombëtar

Fakti që Türkiye nuk është nënshkruese e Traktatit të Paqes të Parisit të vitit 1947 nuk do të thotë se nuk mund ta ngrejë çështjen kundër Greqisë. Traktati i Paqes i Parisit i vitit 1947 krijon një "regjim objektiv", i cili vendos të drejta dhe përgjegjësi për të gjitha vendet, veçanërisht për ata, interesat e të cilëve preken drejtpërdrejt, si Türkiye.

Neni 60 i Konventës së Vjenës për të Drejtën e Traktateve, në të cilën Türkiye dhe Greqia janë të dyja palë, thotë se në rast të shkeljes materiale të një traktati shumëpalësh nga njëra nga palët, pala e cila është prekur veçanërisht nga shkelja mund t'i referohet asaj si bazë për pezullimin e funksionimit të traktatit në tërësi ose pjesërisht në marrëdhëniet e tij me shtetin që nuk ka përmbushur detyrimet e saja. Një shkelje serioze ndodh kur shkelet një dispozitë themelore për arritjen e objektit ose qëllimit të traktatit.

- Çmilitarizimi është domosdoshmëri për paqe të vërtetë

Çarmatimi i ishujve të Egjeut Lindor që i janë dhënë Greqisë mund të konsiderohet kritik për arritjen e qëllimit apo synimit të traktateve që vendosën këtë status. Si Traktati i Paqes i Lozanës ashtu edhe Traktati i Paqes i Parisit i vitit 1947 u nënshkruan për "ruajtjen e paqes". Delegacioni turk, i cili mori pjesë në negociatat për Traktatin e Paqes të Lozanës, theksoi gjatë Konferencës së Lozanës se angazhimi për çmilitarizimin e plotë të ishujve është i domosdoshëm për një paqe të përgjithshme.

Militarizimi i ishujve nga Greqia bie ndesh me objektin dhe qëllimin e Traktatit të Paqes të Lozanës. Prandaj, Türkiye justifikohet të argumentojë se neni 12 i Traktatit të Paqes të Lozanës, i cili rregullon statusin e këtyre ishujve, mund të pezullohet nga Türkiye dhe të rinegociohet nëse ishujt nuk çmilitarizohen dhe mbahen në atë mënyrë. Këto gjetje sugjerojnë se shkelja e rregullave nga Greqia mund t'i japë të drejtë Türkiye të pezullojë nenin e Traktatit të Paqes të Lozanës që rregullon sovranitetin mbi ishujt.

* Opinionet e shprehura në këtë artikull janë të autorit dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht politikën editoriale të Anadolu Agency.

Në ueb-faqen e Anadolu Agency mbi sistemin rrjedhës të lajmeve të AA një pjesë e lajmeve të ofruara ndaj abonentëve publikohen duke u përmbledhur. Për abonim ju lutemi na kontaktoni.
Tema relevante
Bu haberi paylaşın